Page 331 - Demo

Atomet e hidrogjenit te benzeni mund të zëvendësohen nga atome ose grupe atomike të tjera, siç do ta shohim në mësimin vijues. Në tabelën e mëposhtme janë dhënë disa shembuj të derivateve të benzenit.Tabela 1 Disa derivate të benzenitGrupi zëvendësues Derivati i benzenit Emërtimi sistematik Emërtimi tjetërmetil −CH3 C6H5−CH3 metilbenzen toluenklor −Cl C6H5−Cl klorbenzen —nitro −NO2 C6H5−NO2 nitrobenzen —hidroksil −OH C6H5−OH fenol —aminik −NH2 C6H5−NH2 fenilamine anilineacid karboksilik −COOH C6H5−COOH acidi benzenkarboksilik acid benzoikNë rastet kur në ciklin e benzenit zëvendësohet më shumë se një atom hidrogjeni, për të treguar pozicionin e grupeve zëvendësues përdoren numrat. P.sh.: tri metilklorbenzenet e mëposhtme emërtohen si:klor-2-metilbenzen klor-3-metilbenzen klor-4-metilbenzenCH3−−ClCH3−−Cl−CH3−Cl 123456Grupi metil zë pozicionin 1 dhe unaza numërtohet në drejtim të rrotullimit të akrepave të orës, siç tregohet në strukturën e parë. Dy shembuj të tjerë janë:nitro-3-fenilamin dimetil-1,2-benzenNH2−−NO2CH3−−CH3Numrat e përdorur në emërtimin sistematik duhet të jenë më të vegjlit e mundshëm.1. Përdorni rregullat dhe tabelën e mësipërme për të skicuar formulat strukturore të përbërjeve të mëposhtme:a) etilbenzen;b) metil-2-fenol;c) dinitro-1,3-benzen;2. a) Emërtoni përbërjet e paraqitura nga strukturat e mëposhtme.Bri ii iii−−CH3−COOH −NO2CH3−−NO2−O2Nb) Pse nuk ka përbërje të emërtuar si klor-5-metilbenzen oseklor-6-metilbenzen?PYETJE DHE DETYRA−CH2−CH2−CH2−− −CH2−CH2 − −Fig. 1 Polistireni përmban vargje alkanesh me grupe anësore unazash benzenit. Unazat e rënda të benzenit e vështirësojnë rrëshqitjen e vargjeve të polimerit mbi njëri-tjetrin dhe si rrjedhim polistireni është i brishtë (i thyeshëm), pra ai nuk është i përkulshëm si polietileni.KONCEPTE KYÇEDerivatet e benzenit emërtohen duke përdorur numra për të treguar pozicion e grupit të dytë zëvendësues në unazë.32318.2 Emërtimi i përbërjeve aromatike