Page 340 - Demo

Fig. 1 Aldehidet dhe ketonet gjenden te frutat dhe u japin atyre aromat përkatëse.KONCEPTE KYÇEGrupi karbonil,C=O, është grupi funksionor tek aldehidet dhe ketonet. Reaksionet tipike të grupit karbonil janë ato të adicionit (shtimit) nukleofilik.Situata e të nxënit:• përshkrimi i shpërndarjes së elektroneve dhe lidhjes brenda një grupi karbonil;• dallimi ndërmjet një aldehidi dhe një ketoni;• emërtimi dhe paraqitja e formulës së një aldehidi dhe ketoni;• përftimi i aldehideve dhei ketoneve në laborator.Fig. 2 Shpërndarja e elektroneve në lidhjen C=OC Olidhje σlidhje πor C =Oδ+ δ−KONCEPTE KYÇEAldehidet kanë një grup karbonil në pozicion fundor në vargun e hidrokarbureve. Ato emërtohen duke përdorur prapashtesën -al.Ketonet kanë një grup karbonil në pozicion jofundor në vargun e hidrokarbureve. Ato emërtohen duke përdorur prapashtesën -on.1. a) Cila veçori e grupit karbonil ndikon në tërheqjen e tij nga nukleofilet? b) Pse tek alkenet lidhja dyfishe C=C tërhiqet nga elektrofilet dhe jo nga nukleofilet?PYETJE DHE DETYRANë kapitullin e alkeneve pamë përbërjet që përmbajnë lidhje dyfishe C = C, si dhe reaksionet e tyre tipike, të cilat përfshijnë adicionin elektrofilik. Në kapitullin e alkooleve trajtuam përbërjet që përmbajnë një lidhje të vetme C-O (polare) dhe priren të hyjnë në reaksione zëvendësimi. Gjatë këtij kapitulli do të mësojmë për grupin karbonil C = O, i cili është grup funksionor tek aldehidet dhe ketonet.−C −O − C = C dhe−−−−−−Lidhja dyfishe ndërmjet C dhe O në grupin karbonil, si dhe lidhja dyfishetek alkenet, përbëhet nga një lidhje σ dhe një lidhje π. Në dallim nga grupiC = C, grupi karbonil nuk ka një shpërndarje të barabartë të resë elektronike ndërmjet dy atomeve, gjë që çon në polarizimin e saj. Oksigjeni duke qenë më elektronegativ, krijon një dendësi më të madhe të resë elektronike mbi atomin e tij, siç tregohet në figurën 2.Kjo shpërndarje elektronesh bën që atomi i karbonit të tërhiqet nga nukleofilet (grimca të ngarkuara negativisht). Për shkak të kësaj tërheqjeje, ato priren të lidhen me atomin e karbonit, duke prishur lidhjen X - Y dhe duke u adicionuar. Reaksioni i përgjithshëm me një nukleofil është:C =O + X −Y−−δ+ δ−C−−−−OYXMekanizmi i këtij reaksioni është i lidhur me natyrën e x dhe y. Në shumicën e rasteve, Y është hidrogjen. Ky lloj reaksioni, i cili është tipik për grupin karbonil, është quajtur adicion nukleofilik. Krahasojeni këtë reaksion me adicionin elektrofilik, që është tipik për alkenet. Mekanizmi i reaksionit të adicionit nukleofilik me shtues HCN do të trajtohet në mësimet e ardhshme.Reaksionet e grupit karbonil janë të rëndësishme, për shkak të pranisë së këtij grupi në molekulat biologjike, veçanërisht te karbohidratet. Përbërjet karbonile kanë gjithashtu rëndësi industriale, pasi përdoren si tretës organikë në farmaceutikë, në prodhimin e plastikës etj.. .33219.119 Aldehidet dhe ketonetGrupi karbonil. Aldehidet dhe ketonet