Page 342 - Demo

Fig. 4 Propanoni është përdorur gjerësisht si tretës. Tretësi i manikyrit të thonjve përmban propanon.KONCEPTE KYÇEAldehidet përftohen nga oksidimi i alkooleve parësore. Ketonet përftohen nga oksidimi i alkooleve dytësore.Fig. 5 Propanali përftohet në laborator nga oksidimi i propanol-1, duke përdorur dikromat(VI) të acidifikuar.Avujt e propanalit distilohen para se të oksidohen në acid propanoikPropanol-1 +dikromat(VI) i acidifikuar Uji hyn brendaUji del jashtëPropanalKondensatorNxehtësiVetitë fizikePolariteti i grupit C=O ndikon shumë në vetitë fizike të aldehideve dhe ketoneve. Anëtarët e parë të të dyja serive janë më të qëndrueshëm sesa alkanet me masë molekulare të përafërt. Vetitë fizike të aldehideve. Aldehidet me masë molare më të vogël (nga C1 – C3) treten shumë mirë në ujë për shkak të formimit të lidhjeve hidrogjenore me molekulat e ujit. Ato kanë aroma të veçanta dhe avullojnë shpejt. Me rritjen e masave molare, pikat e tyre të vlimit rriten, megjithatë janë më të ulëta se ato të alkooleve me masë molare të përafërt. Kështu, etanali (CH3CHO), pika e vlimit të të cilit është 21o në temperaturën e dhomës është në gjendje të lëngët. Propani, CH3CH2CH3, ka të njëjtën masë molekulare relative, por është gaz në temperaturën e dhomës (pika e vlimit, -42oC). Në temperaturë të zakonshme, vetëm metanali ndodhet në gjendje të gaztë. Ai është toksik dhe kancerogjen.Grupi polar – C = O ka më pak efekt në forcat ndërmolekulare sesa grupi –OH tek alkoolet, i cili është i aftë të marrë pjesë në lidhjen hidrogjenore. Krahasoni pikat e vlimit të etanalit dhe etanolit, të cilat janë respektivisht 20oC dhe 78oC.Vetitë fizike të ketoneve. Edhe anëtarët e parë të serisë homologe të ketoneve janë të tretshëm në ujë. Tretshmëria e tyre shpjegohet me formimin e lidhjeve hidrogjenore midis atomit të oksigjenit të grupit karbonil dhe me atomin e hidrogjenit të molekulës së ujit. Ata veprojnë si tretës për substanca polare dhe jopolare. Propanoni (aceton), për shembull, është një tretës industrial me përdorim të gjerë. Asnjë nga pjesëtarët e serisë homologe të ketoneve nuk është në gjendje të gaztë. Pikat e vlimit të tyre janë më të larta sesa hidrokarburet me masë molare të përafërt.Përftimi i aldehideve dhe ketoneveKëto përbërje mund të përftohen në laborator me anë të oksidimit të alkooleve.Në fakt, emri aldehid vjen nga alkool i dehidrogjenuar. Aldehidet janë përftuar nga oksidimi i alkooleve parësore, dhe ketonet nga oksidimi i alkooleve dytësore. Në laborator, reaktanti oksidues është zakonisht dikromat(VI) i acidifikuar, Cr2O72–/H+ (shih figurën 5).334Aldehidet dhe ketonet