Page 45 - Demo

në lumë “pa folur”, në mëngjesin e Vitit të Ri, të Ditës së Ujit të Bekuar, të Ditës së Verës apo për Shëngjergj dhe i jepej një fuqi e veçantë pastruese. Me të spërkatej shtëpia, njerëzit, bagëtia e arat. Zakonisht, kjo bëhej duke lagur në ujin e enës një degë arre e duke spërkatur me të çdo gjë në shtëpi.Po t’lan nana bir-o Ujët teposhtë 1 Në festën e Eremisë(në 1 maj) fshatarët e Strugës, sado larg që të ishin, zbrisnin në Drinin e Zi dhe laheshin ose spërkateshin me ujërat e tij, duke thënë me zë të ulët vargjet e këngës.1Thuhej nga nënat ditën e Shëngjergjit, kur lanin fëmijët. Në ujë hidhnin lule dhe gjelbërime të stinës.Po t’lan nana bir-ome t’tana të mirat-o.Po t’lan nana me uj’ të nxetë,djali jem shkoft’ përpjetë,gjith’ patt jet’ edhe shnet.Ujt shkon teposht’ – teposhtë,t’ligat ja largoftë!1Ujët teposhtë,unë terma!T’ligat Drini,t’mojrat unë!Patsha shëndet,patsha, kismet!1Turjakë, Rahovec, 1973 Veleshtë, Strugë, 1976Motivet e përhershme shumë të lashta janë: dashuria për punën, për natyrën (lule, shpendë), për begatinë (të mbjellat, të korrat, mbarimin e punëve të vjeshtës, shiun).Festat e motmotit mund të grupohen sipas tematikave ose sipas stinëve.Këngët për diellin kanë disa variante. Në krahina të ndryshme të vegjlit i këndojnë Klasifikimi i këngëve të motmotit sipas tematikaveKëngë për diellin, hënën, stinët e vitit, fenomenet e natyrës, ku përfshihen edhe kultet që lidhen me to.Këngë për data të caktuara të kalendarit apo këngët e motmotit.Yshtje, që lidhen me procese të ndryshme jetësore dhe me veprimtarinë ekonomike.duke iu drejtuar diellit, pas një moti me shi.Diell-o diell-o Hidhna një thes miell-o Diell, diell Ama buk’ e miell-oDiell-o, një thes miell-otë martojmë lalënë,lalë këmbëçalënë,që na bëri djalënënë krie të vartëse.Diell-o, diello-o,Hidhna një thes miell-o;Të martojmë lalën;T’i japim të çalën; Të martojmë Vangjelinë,T’i japim Kostandinë.- Diell, diellt’jap një kupë miell,mos ke parë bukuroshen?- Bukuroshja pas mua shkoi,as më pa, as më shikoi.Diell-o, diell-o,ama buk’ e miell’-o,sa të hamë prëmë,bashkë me time ëmë; sa të hapë prapë,bashkë me tim atë. Gjirokastër, 1962 Përmet, 1957 Jug, 1929 Fier, 1970Këngët për hënën këndoheshin nga fëmijët dhe vajzat e reja kur shihnin hënën për herë të parë.Han’ e re Han’ han’ e re Hën’ e re vash’ e re Hënë moj hënëHan’ e re,drapnore,un’puntore,ti kyvete un’ shnet.Han’ han’ e re,ti e re, un’ e re;ti hantore,un’ punëtore.Hën’ e re vash’ e reti në gjum e un’ në punë,ti gërshet e un’ shëndet. - Hënë, moj, hënë,mos pe baban’ tënë?- E pashë në fushë,më puthi në gushë; e pashë në arë,më dha paranë,bleva koshallvanë;më dha mexhiten,bleva simiten.Dukagjin 1972 Tropojë, 1969 Poro, Vlorë, 1964 Gjirokastër, 193843