Page 58 - Demo

Llojet e gjëmaveGjëma korale (kolektive)GjëmaindividualeGjëma e bariut- më e hershmja;- më e shkurtër (5-10 min.).- zhvillim i gjëmës korale;- mbi 30 minuta fjalë e gjeste.Gjëmë e zakonshme që shoqërohet:- me pasthirrmat e grave ej-he, ej-hena;- me të rëna dyshe këmborësh.1. Cilat janë fazat më të rëndësishme në jetën e një njeriu? _________________________________________________________2. Emërtoni krijimet poetike popullore kushtuar këtyre fazave, duke specifikuar llojin e tyre për secilën fazë.a) Ninullat __________________________________b) _________________________________________c) _________________________________________3. Çfarë janë vajet dhe a ka emërtime të tjera për to? Si kanë lindur dhe çfarë pasqyrohet në këto krijime popullore? Vajet _____________________________________________________________________________________________________Emërtime të tjera për to ________________________________________________________________________________Kanë lindur ______________________________________________________________________________________________Në to pasqyrohet _______________________________________________________________________________________4. Shpjegoni kuptimin për fjalët gjëmë dhe vajtim me ligje. A ka dallim të prerë mes tyre? Pse?Gjëmë ___________________________________________________________________________________________________Vajtim me ligje _________________________________________________________________________________________5. Bëni një klasifikim të gjëmave dhe jepni karakteristikat kryesore për secilin lloj.Llojet e gjëmaveGjëma Gjëma Gjëma S T U D I M T E K S T I “Kur e dëgjoi që po e qanin të vdekur, Lek Dukagjini, princ epirot… dolli me vrap në mes të pazarit dhe me fytyrë të pikëlluar e me zë të mbytur tha, duke çkulur mjekrën e flokët: “Mblidhuni, mblidhuni me vrap të gjithë, o princër e sundimtarë arbërorë. Sot u bënë copë dyert e Epirit dhe të Maqedhonisë, sot u rrëzuan muret dhe fortesat tona, sot fluturoi tërë forca dhe fuqia jonë, sot u përmbysën fronet e pushtetit tonë, sot u shua krejt së bashku me këtë njeri çdo shpresë e jonë”.M. Barleti, Historia e Skënderbeut Skema e gjëmësFillimi (thirrjet “eh-eh-eh”)Formula e hyrjes (I mjeri u për ty o...)I mjeri u për ty o vlla/axhë/baxhanak /mik/shoq etj.Përshkrim i jetës së të vdekuritPërshkrim i aftësive të veçanta (mençuria, trimëria, mikpritja)“Këta shqiptarë i qajnë me gjithë zemër njerzit e gjakut të vet kur të kalojë çasti i vdekjes, dhe sidomos kur i çojnë për t’i vorrosë1, në një mënyrë të tillë sa të gjithë shkyhen rrobesh2, burrat gërvishin fytyrën me thonj deri sa të shpërthejë rrjedha gjaku, edhe e presin mjekrën e nuk rruhen të gjithë vjetin në shenj trishtimi të madh; dhe gratë shkurtojnë flokët dhe rrahin gjokset, kështuqë disa herë me vështirësi lejojnë të bahen funksionet nga britmat e përlotshme. Kur e çojnë të vdekurin në kishë, ndërsa afrohen, bërtasin sa ku munden: Kajarieleison; dhe pastaj, si të vorroset i vdekuni, shkojnë të gjithë në shtëpinë e të vdekunit, dhe, në qoftë se ai nuk ka pasë gja, mbledhin ndërmjet vedit. Ngandonjëherë, sipas shtëpive e familjeve pasanike, i kalojnë 100 vetat, burra e gra, që shkojnë për drekë në shtëpinë e të vdekunit dhe po nuk shkuen, t’afërmit që mbesin do ta kishin për të fyeme të madhe”.Frang Bardhi, 16411varrosur.2shqyejnë rrobat.56