Page 14 - Demo

TEMATIKA 1 BOTA E KOMPJUTERITSa më e madhe të jetë shpejtësia e një CPU-je, aq më shpejt mund t’i përpunojë ajo udhëzimet. Në figurën 3 jepet një krahasim i shpejtësisë së CPU-së me atë të tre automjeteve të ndryshme.Shpejtësia e orës CPU-të mund të kryejnë vetëm një udhëzim në një kohë të dhënë. Duket sikur CPU-ja mund të kryejë shumë udhëzime njëkohësisht, por në fakt ajo është në gjendje të kryejë udhëzime me shpejtësi të tillë sa mund të duket sikur ato kryhen në të njëjtën kohë. Shpejtësia me të cilën CPU-ja zbaton udhëzimet quhet shpejtësia e orës. Ajo kontrollohet nga një orë. Në çdo sekondë të orës CPU-ja merr dhe ekzekuton një udhëzim. Shpejtësia e orës matet në cikle për sekondëdhe 1 cikël për sekondë njihet si 1 hertz. Kjo do të thotë se një CPU me një shpejtësi ore prej 2 GHz mund të kryejë dy bilion cikle për sekondë. Shpejtësia e procesorit të një kompjuteri modern aktualisht arrin deri në 4.7 GHz. Sa më e madhe të jetë shpejtësia e një CPU-je, aq më shpejt mund t’i përpunojë ajo udhëzimet. Në figurën 3 jepet një krahasim i shpejtësisë së CPU-së me atë të tre automjeteve të ndryshme. Fig. 3 Procesorët me shpejtësi të lartë zakonisht përdoren për redaktimin e vidiove, grafikëve 3D dhe lojërave. Megjithatë, nëse ju nevojitet një kompjuter i fuqishëm, duhet të jeni të vetëdijshëm se performanca e CPU-së nuk përcaktohet vetëm nga shpejtësia e orës. Cores (Bërthamat) Një CPU i thjeshtë përbëhet nga një njësi përpunimi, që ndryshe quhet bërthamë. Një bërthamë përmban një ALU, një njësi kontrolli dhe regjistrat. Shumica e CPU-ve moderne kanë më shumë se një bërthamë. Një CPU me dy bërthama (dual core) do të thotë që i gjithë procesori është i përbërë nga dy njësi përpunimi më vete, ku secila prej tyre përpunon informacione. Një procesor dual core mund të marrë dhe të ekzekutojë dy udhëzime në po të njëjtën kohë që i duhet një procesori të vetëm për Procesorët me shpejtësi të lartë zakonisht përdoren për redaktimin e vidiove, grafikëve 3D dhe lojërave. Megjithatë, nëse ju nevojitet një kompjuter i fuqishëm, duhet të jeni të vetëdijshëm se performanca e CPU-së nuk përcaktohet vetëm nga shpejtësia e orës.Cores (Bërthamat)Një CPU e thjeshtë përbëhet nga një njësi përpunimi, që ndryshe quhet bërthamë. Një bërthamë përmban një ALU, një njësi kontrolli dhe regjistrat. Shumica e CPU-ve moderne kanë më shumë se një bërthamë.Një CPU me dy bërthama (dual core) do të thotë që i gjithë procesori është i përbërë nga dy njësi përpunimi më vete, ku secila prej tyre përpunon informacione. Një procesor dual core mund të marrë dhe të ekzekutojë dy udhëzime në po të njëjtën kohë që i duhet një procesori të vetëm për të marrë dhe ekzekutuar vetëm një udhëzim. Një procesor (quad core) ka katër bërthama dhe mund të kryejë edhe udhëzime të tjera në të njëjtën periudhë kohore.CPU-të me bërthama të shumëfishta kanë më shumë fuqi për të drejtuar programe të shumta në të njëjtën kohë. Megjithatë dyfishimi i numrit të bërthamave nuk do të dyfishojë thjesht shpejtësinë e kompjuterit. Bërthamat e CPU-së duhet të komunikojnë me njëra-tjetrën nëpërmjet kanaleve (fig. 4) dhe si rrjedhim shfrytëzohen disa nga shpejtësitë shtesë.Fig. 3Fig. 4të marrë dhe ekzekutuar vetëm një udhëzim. Një procesorquad ( core) ka katër bërthama dhemund të kryejë edhe udhëzime të tjera në të njëjtën periudhë kohore. CPU-të me bërthama të shumëfishta kanë më shumë fuqi për të drejtuar programe të shumta nëtë njëjtën kohë. Megjithatë, dyfishimi i numrit të bërthamave nuk do të dyfishojë thjesht shpejtësinë e kompjuterit. Bërthamat e CPU-së duhet të komunikojnë me njëra-tjetrën nëpërmjet kanaleve (fig. 4) dhe si rrjedhim shfrytëzohen disa nga shpejtësitë shtesë.Fig.4 Një e metë kryesore e përdorimit të procesorëve quad coreështë se ato janë më të shtrenjta përt'u dizenjuar dhe prodhuar. Gjithashtu, ato përdor in më shumë energji sesa një CPU e vetme osedual core. Një tjetër mangësi e tyre është se udhëzimet duhet të ndahen për të vendosur se cila bërthamë Core ( ) do t'i ekzekutojë dhe më pas rezultatet duhet të bashkohen përsëri në fund, gjë që ngadalëson pak punën e procesorit. Sa më shumë procesorë të jenë të pranishëma, q më i madh është numri detyrave që mund të përpunohen njëkohësisht. Kjo njihet si përpunimi paralel (Pipeline), pra dy procesorë të ndryshëm mund të kryejnë detyra të ndryshme në të njëjtën kohë. Nëshumicën e rasteve procesorët multi-corejanë shumë më të fuqishëm se sa bërthamat e vetme tradicionale për shkakse një proces tjetër mund të zbatohet në çdo bërthamë në po atë kohë. Kjo nuk është e mundur në një procesor të vetëm, sepse në një kohë të caktuar mund të ekzekutohet vetëm një proces. Kjo do të thotë se procesorët multi-core edhe pse mund të kenë shpejtësi më të ulët se sa procesorët me një bërthamë, mund të konkurrojnë mta, e pasi janë shumë më të fuqishëm, prapërmbushin më shumë detyra. Për shembull, procesori quad-core i5 2.4 GHz është më ifuqishëm se një procesor Pentium 3 GHz , i cili ka një procesor të vetëm.CacheMemoria Cache në sistemet kompjuterike përdoret për të përmirësuar performancën e sistemit.Një cache është një bllok i vogël i kujtesës i ndërtuar direkt mbi procesorin. Zakonisht udhëzimet 2 bërthama1 kanalNjë e metë kryesore e përdorimit të procesorëve quad core është se ato janë më të shtrenjta për t’u dizenjuar dhe prodhuar. Gjithashtu, ato përdorin më shumë energji sesa një CPU e vetme ose dual core. Një tjetër mangësi e tyre është se udhëzimet duhet të ndahen për të vendosur se cila bërthamë (core) do t’i ekzekutojë dhe më pas rezultatet duhet të bashkohen përsëri në fund, gjë që ngadalëson pak punën e procesorit.12