Page 44 - Demo

2 Njer%u00ebzit dhe kafsh%u00ebt42Te vajzat ndodhin k%u00ebto ndryshime fizike:%u2022 Fillon cikli menstrual (i periodave), i cili shfaqet rreth dy vite pas fillimit t%u00eb pubertetit.%u2022 Shfaqen aknet n%u00eb fytyr%u00eb.%u2022 Zhvillohen eshtrat e fytyr%u00ebs.%u2022 L%u00ebkura b%u00ebhet m%u00eb e yndyrshme.%u2022 Gjinjt%u00eb fillojn%u00eb t%u00eb rriten.%u2022 Beli ngushtohet.%u2022 Qimet rriten n%u00ebn sqetull, p%u00ebrreth zon%u00ebs intime dhe n%u00eb pjes%u00ebt e tjera t%u00eb trupit.%u2022 Duart, k%u00ebmb%u00ebt, krah%u00ebt dhe shputat rriten e zgjaten.Te vajzat, puberteti p%u00ebrfundon n%u00eb mosh%u00ebn 15-18-vje%u00e7are. Gjat%u00eb pubertetit, vajzat zgjaten nga 5 deri n%u00eb 15 cm, por 2 vite pas ardhjes s%u00eb menstruacioneve, kjo rritje nd%u00ebrpritet.2.7 PubertetiBebet e sapolindura nuk mund t%u00eb ecin, t%u00eb flasin dhe nuk mund t%u00eb b%u00ebjn%u00eb asgj%u00eb p%u00ebr vete. Me kalimin e viteve, ato rriten e zhvillohen dhe trupi i tyre p%u00ebson ndryshime, t%u00eb cilat theksohen m%u00eb shum%u00eb n%u00eb moshat 10-13 vje%u00e7 dhe p%u00ebrfundojn%u00eb n%u00eb mosh%u00ebn 18-19 vje%u00e7. Ndryshimet q%u00eb p%u00ebsojn%u00eb djemt%u00eb dhe vajzat n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb t%u00eb jet%u00ebs s%u00eb tyre jan%u00eb shum%u00eb t%u00eb dukshme. Kjo periudh%u00eb quhet pubertet. Ndryshimet gjat%u00eb pubertetit nuk ndodhin menj%u00ebher%u00eb, por me faza q%u00eb ndjekin nj%u00ebra-tjetr%u00ebn. Shkaktare t%u00eb k%u00ebtyre ndryshimeve jan%u00eb disa substanca kimike t%u00eb trupit, q%u00eb quhen hormone.%u00c7far%u00eb kuptojm%u00eb me pubertet?Puberteti %u00ebsht%u00eb procesi i ndryshimeve fizike, emocionale n%u00ebp%u00ebr t%u00eb cilin kalojn%u00eb t%u00eb gjith%u00eb njer%u00ebzit normal%u00eb. Kalimi nga %u201cf%u00ebmij%u00eb%u201d n%u00eb %u201ci rritur%u201d %u00ebsht%u00eb i ve%u00e7ant%u00eb p%u00ebr %u00e7do njeri. Te femrat, ndryshimet e m%u00ebdha fillojn%u00eb n%u00eb mosh%u00ebn 9 deri n%u00eb 13 vje%u00e7e, nd%u00ebrsa te meshkujt nga mosha 10 deri n%u00eb 16 vje%u00e7.N%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi, puberteti konsiderohet si nj%u00eb periudh%u00eb %u201ce pak%u00ebndshme%u201d, sepse ndryshimet q%u00eb shkaktohen n%u00eb trup nga hormonet jan%u00eb t%u00eb shumta, p.sh: akne n%u00eb fytyr%u00eb, qime t%u00eb shtuara n%u00eb zona t%u00eb caktuara t%u00eb trupit, rritje e pesh%u00ebs trupore, er%u00eb m%u00eb e fort%u00eb e trupit etj. Dallimet midis dy gjinive n%u00eb faz%u00ebn e pubertetit jan%u00eb renditur m%u00eb posht%u00eb.9 vje%u00e7 18 vje%u00e7Fjal%u00eb ky%u00e7e: pubertethormon cik%u00ebl menstrual