Page 19 - Demo

1.6 D%u00ebmtuesit e zinxhir%u00ebve dhe rrjetave ushqimore 17A e dini se...N%u00eb t%u00eb kaluar%u00ebn, DDT-ja (diklor-difenil-triklor-etan) ishte nj%u00eb nga pesticidet e para dhe m%u00eb t%u00eb fuqishme p%u00ebr t%u00eb vrar%u00eb insektet. Ky pesticid u p%u00ebrdor gjer%u00ebsisht p%u00ebr t%u00eb kontrolluar p%u00ebrhapjen e malaries. Mushkonjat e p%u00ebrhapin parazitin e malaries kur kafshojn%u00eb njer%u00ebzit. N%u00eb vitet 1960, kjo substanc%u00eb u p%u00ebrdor shum%u00eb p%u00ebr t%u00eb sp%u00ebrkatur t%u00eb korrat, kryesisht n%u00eb Evrop%u00eb dhe n%u00eb Amerik%u00ebn e Veriut, por shum%u00eb vite m%u00eb von%u00eb shkenc%u00ebtar%u00ebt zbuluan se DDT-ja mund t%u00eb l%u00ebviz%u00eb n%u00ebp%u00ebr zinxhir%u00ebt ushqimor%u00eb. Kjo ndodh p%u00ebr shkak se trupat e kafsh%u00ebve nuk mund ta nxjerrin jasht%u00eb at%u00eb. DDT-ja ruhet kryesisht n%u00eb yndyr%u00ebn e trupit. Gjithashtu, ky pesticid mbetet n%u00eb mjedis p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb t%u00eb gjat%u00eb, p%u00ebrpara se t%u00eb zb%u00ebrthehet. Shkenc%u00ebtar%u00ebt zbuluan gjithashtu se zogjt%u00eb grabitqar%u00eb, si shqiponjat dhe skifter%u00ebt, t%u00eb cil%u00ebt preken nga DDT-ja, l%u00ebshojn%u00eb vez%u00eb me l%u00ebvozhg%u00eb shum%u00eb t%u00eb holl%u00eb. Njer%u00ebzit q%u00eb han%u00eb bim%u00eb ose kafsh%u00eb q%u00eb p%u00ebrmbajn%u00eb DDT, kan%u00eb m%u00eb shum%u00eb gjasa t%u00eb zhvillojn%u00eb s%u00ebmundje t%u00eb r%u00ebnda. DDT-ja u ndalua n%u00eb vitet 1980 dhe nuk p%u00ebrdoret m%u00eb si pesticid.4 a. Pse DDT-ja p%u00ebrdorej shum%u00eb n%u00eb t%u00eb kaluar%u00ebn?______________________________________________________________________________________________________________________________b. Shpjegoni si hyn DDT-ja n%u00eb zinxhirin ushqimor.______________________________________________________________________________________________________________________________c. Pse DDT-ja mund t%u00eb l%u00ebviz%u00eb nga nj%u00ebra gjalles%u00eb te tjetra, brenda zinxhirit ushqimor?_______________________________________________________________