Page 103 - Demo

101MësimiI.1vatra e vullkanit ku gjendet magmadegëzim i vatrës së vullkanitllava(temperatura deri në 13000C krateri lapielebomba vullkanikeshkëmbinj magmatikë intruzivëhiri vullkanikrëra vullkanikeoxhaku2.30 Çfarë është vullkani?Procesi i daljes së produkteve vullkanike dhe vendi ku ato dalin në sipërfaqe, quhet vullkan. Një vullkan shpërthen kur forca e magmës në brendësi është më e madhe se rezistenca e kores tokësore që e rrethon atë. Në këtë rast, duke u nisur nga thellësia, magma e shkrirë, nën trysninë e gazeve që përmban, hap me forcë korridore nëntokësore, depërton përmes tyre për të dalë në sipërfaqe dhe shpërthen (fig. 71 dhe fig. 72). Ashtu si tërmetet, edhe vullkanet janë rezultat i dinamikës së pllakave tektonike. Pjesët e vullkanitNjë vullkan është i përbërë nga tri pjesë kryesore (fig. 71):1. Vatra e vullkanit, e cila ndodhet në thellësi dhe përbën rezervuarin ku grumbullohet magma.2. Oxhaku, që është korridori përgjatë të cilit lëviz magma (mund të ketë një ose disa oxhakë).3. Krateri, i cili përbën grykën në formë hinke, nga ku dalin produktet vullkanike.VULLKANETFjalë kyçe vullkani vatra oxhaku krateri produktet vullkanike zonat vullkanikekyçeDiskutojmë Rikujtojmë njohuritë që kemi marrë mbi shkëmbinjtë magmatikë dhe përshkruajmë se si formohen ata. Po magma dhe llava, çfarë janë? Pse ndryshojnë midis tyre? Produktet vullkanikeProduktet që dalin nga vullkani janë të lëngëta, të gazta dhe të ngurta (fig. 71).a. Produkt i lëngët është llava. b. Produkte të gazta janë të gjitha gazet që ndodhen në magmë. Këto gaze e shtyjnë magmën drejt sipërfaqes.Pjesët e një vullkani dhe produktet vullkanike71vullkan havajan(ndërton kon me shpate të ulëta)llavë bazikellavë bazikeshpërthimetë vogla,në mënyrëperiodikeshpërthime të fuqishme llavë e ngjeshur, që rrjedh në formë ortekushpërthime tëdobëta dhe çlirim gazesh të paktavullkan strombolian(ndërton kon me shpate të larta)vullkan pelean(ndërton kon me shpate të larta)a)b)c)72 Disa lloje vullkanesh në botë