Page 15 - Demo

13*MHRJUDÀDGKHNsUNLPLJMHRJUDÀNPVPJEkuatori nuk ka shmangieHemisfera Verioreshmangie majtas shmangie djathtas 6357 km6378 km600V600J300V300J00ditë natëdrejtimi i rrotullimit të Tokës rreth boshtit të vetshmangiemajtasshmangiedjathtasshmangiemajtasshmangiedjathtasshmangie djathtasHemisfera JugoreshmangiemajtasLEGJENDAshmangia e rrymës/erës/masës ajrore nga drejtimi fillestar gjatë lëvizjesdrejtimi i lëvizjes së rrymës/erës/masës ajrore nëse Toka nuk do të rrotullohej13Radha jote Pasojat gjeografike të rrotullimitProvat që tregojnë se Toka rrotullohet rreth vetes, janë vetë pasojat që rrjedhin prej këtij rrotullimi (fig. 10):1. Formimi i ditë-natës. Si rezultat i rrotullimit të Tokës rreth vetes, formohet ditë-nata. Formimi i ditë-natës sjell si pasojë krijimin e një ritmike ose të një regjimi ditor për jetën e botës së gjallë dhe për elementet klimatike në planetin tonë.2. Shtypja e Tokës në të dyja polet. Si rezultat i rrotullimit rreth boshtit të vet, krijohet një forcë centrifugale (qendërikëse), e cila çon në zgjerimin e Tokës në Ekuator dhe në shtypjen e saj në të dyja polet. Për këtë arsye, rrezja polare është më e shkurtër se ajo ekuatoriale.3. Shmangia e erërave, e masave ajrore dhe e rrymaveoqeanike. Po të mos rrotullohej Toka, erërat, masat ajrore dhe rrymat oqeanike do të lëviznin në një drejtim të caktuar, siç tregohet në figurën 10 (shigjetat me vizë të ndërprerë). Për shkak të rrotullimit të saj, ato shmangen djathtas, kur gjenden në Hemisferën Veriore, dhe majtas, kur gjenden në Hemisferën Jugore (fig. 10, shigjetat me vizë të vazhduar). 1 WģƌƐŚŬƌƵĂũƌƌŽƚƵůůŝŵŝŶĞdŽŬģƐƌƌĞƚŚďŽƐŚƟƚƚģƐĂũ͘2 ZĞŶĚŝƚƉĂƐŽũĂƚĞŬģƟũƌƌŽƚƵůůŝŵŝ͘3 EĚģƌƚŽŶũģŵĂŬĞƚ;ŵĞŶũģƚŽƉůůĂƐƟŬƵ͕ƉůĂƐƚĞůŝŶģĞƚũ͘Ϳ͕ŬƵƚģƉĂƌĂƋĞƐģƐŚĨŽƌŵģŶĞdŽŬģƐ͘<ĂůŽŵĞƐƉģƌŵĞƐƟũŶũģďŽƐŚƚ͕Ɖģƌ ƚģƉĂƌĂƋŝƚƵƌďŽƐŚƟŶŝŵĂŐũŝŶĂƌ ƚģdŽŬģƐ͘sĞŶĚŽƐĞƉģƌďĂůůģŶũģďƵƌŝŵŝĚƌŝƚĞ ;ŶũģůůĂŵďģe ndezur ose elektrik dore). Shëno një pikë ose një shenjë tjetër mbi top dhe pasi ta rrotullosh atë nga perëndimi në lindje, në kah të kundërt me lëvizjen e akrepave të orës, përshkruaj se si ndryshon ndriçimi mbi pikën apo shenjën gjatë rrotullimit. 4 YģŶĚƌŽƵůƵƌƐŝŶģĮŐƵƌģ͕ŶģŶũģƌƌŽƚƵůůĂŵĞƋģŶƵŬlëviz. Hidh një top drejt shokut/shoqes së ulur përballë teje. Përsërite veprimin, kur rrotullamja ƚģůģǀŝnjģŶģƚģŶũģũƟŶĚƌĞũƟŵƐŝdŽŬĂƌƌĞƚŚǀĞƚĞƐ͘Përshkruaj çfarë vure re dhe përfundimin që arrite ƉĂƐ ǀģnjŚŐŝŵŝƚ ƚģŶĚ͘ ģũ Ŷũģ ǀŝnjĂƟŵ Ƌģ ƚƌĞŐŽŶĚƌĞũƟŵŝŶĞůģǀŝnjũĞƐƐģƌƌŽƚƵůůĂŵĞƐĚŚĞƚģƚŽƉŝƚ;Ŷģtë dyja rastet: edhe kur rrotullamja nuk lëviz, edhe kur ajo është në lëvizje). Skema tregon pasojat e rrotullimit të Tokës rreth vetes. 10 Bazuar në fig. 10, përshkruaj drejtimet e shmangies së erërave/masave ajrore/rrymave oqeanike, gjatë lëvizjes së tyre nga një gjerësi gjeografike në tjetrën, në secilën hemisferë.13drejtimi i topit kur rrotullamja nuk lëvizdrejtimi i topit kur rrotullamja është në lëvizjedrejtimi i lëvizjes së rrotullames