Page 64 - Demo

62MësimiI.14rrjedha e sipërme e lumit(erozion-transportim)rrjedha e mesme e lumit(erozion-transportim)rrjedha e poshtme e lumit(transportim-depozitim)prag321CCBBAAlugina në formë V-je ose kanioni (vepron erozioni në thellësi)lugina në formë U-je (vepron erozioni në thellësi dhe ai anësor, lumi transporton)lugina me fund të sheshtë (mbizotëron depozitimi)C’C’B’B’A’A’sedimente tëngurtameandër2.16Fjalë kyçe Fjalë erozion transportim depozitim sedimente deltë lumoreVEPRIMTARIA E LUMENJVE Veprimtaria gërryese e lumenjve Forca gërryese e lumit varet nga shpejtësia me të cilën rrjedh, nga vëllimi i ujit dhe i materialeve të ngurta që merr me vete, si dhe nga fortësia e shkëmbinjve të shtratit të tij. Përgjatë rrugës që përshkon, lumi gërryen në thellësi dhe në pjesën anësore të shtratit të tij. Kur procesi i gërryerjes ndodh më tepër në thellësi, luginat mund të marrin formën e germës V ose të kanioneve, si dhe mund të thellohen vazhdimisht duke formuar disa nivele tarracash lumore (fig. 36 dhe 37 a/b) dhe pragje.Kur procesi i gërryerjes së lumit ndodh në pjesët anësore të shtratit të tij, duke e zgjeruar atë, quhet erozion anësor. Si rezultat i këtij erozioni, luginat mund të marrin formën e germës U ose mund të jenë me fund të sheshtë.Diskutojmë Përgjatë rrugës që përshkon, lumi krijon relievin e tij. Le të përshkruajmë së bashku veçoritë e këtij relievi. A e dini si krijohen format karakteristike të relievit lumor?Gjatë rrjedhjes së tyre, lumenjtë modelojnë shtratin nëpër të cilin kalojnë, përmes erozionit(gërryerjes), transportimit dhe depozitimit të materialeve të ngurta. 36 Skema tregon shtratin e një lumi dhe format që ai ka përgjatë rrjedhës. Bazuar në figurën 36, përcakto elementet përbërëse të lumit dhe përshkruaj format e luginave që formohen në pjesë të ndryshme të tij. Sa më i madh të jetë vëllimi i një lumi, sa më shpejt të rrjedhë ai dhe sa më pak të qëndrueshëm të jenë shkëmbinjtë e shtratit të tij, aq më e madhe është forca gërryese e lumit.