Page 77 - Demo

75MësimiI.12.19Fjalë kyçe borë e përhershme kufiri i borës së përhershme akullnajëBORA DHE AKUJTDiskutojmë Gjatë stinës së dimrit, një pjesë e popullsisë që jeton në zonat malore të vendit tonë, përballet me vështirësi të mëdha qarkullimi, për shkak të reshjeve të mëdha të dëborës dhe të ngricave. Në lartësi më të mëdha, disa maja malesh zbardhin nga bora e akujt edhe gjatë verës, pra në mënyrë të përhershme. A e dini pse ndodh kështu? Si formohen akujt dhe bora e përhershme? Bora e përhershmeNë majat e maleve dhe pranë poleve, temperaturat e ajrit janë shumë të ulëta dhe reshjet bien në formë bore. Kur këto reshje janë të mëdha dhe temperaturat shumë të ulëta, aq sa bora mbetet përgjatë gjithë vitit, formohet ajo që quhet bora e përhershme. Lartësia mbi të cilën bora asnjëherë nuk arrin të shkrijë, quhet kufiri i borës së përhershme. Kufiri i borës së përhershme ndryshon në varësi të sasisë së reshjeve që bien dhe të vlerave të temperaturave të ajrit. Kur temperaturat rriten dhe sasia e reshjeve zvogëlohet, kufiri i borës së përhershme ngrihet më sipër në lartësi, dhe anasjelltas. Paraqitje skematike e kufirit të borës së përhershme në gjerësi të ndryshme gjeografike46Ŷģ,ŝŵĂůĂũĞŬƵĮƌŝŝďŽƌģƐƐģƉģƌŚĞƌƐŚŵĞŶģŐũĞƌģƐŝƚģŶĚƌLJƐŚŵĞŐũĞŽŐƌĂĮŬĞŶģůƉĞŶģƌŬƚŝŬ ĚŚĞŶƚĂƌŬƚŝĚģŶģŶĚĞEģĨƌŝŬģŶYĞŶĚƌŽƌĞ;Ŷģ<ŝůŝŵĂŶdžŚĂƌŽͿϲϬϬϬŵŵďŝŶŝǀĞůŝŶĞĚĞƟƚϯϬϬϬŵŵďŝŶŝǀĞůŝŶĞĚĞƟƚŶģŐũĞƌģƐŝƚģŐũĞŽŐƌĂĮŬĞĞŬƵĂƚŽƌŝĂůĞŶģŐũĞƌģƐŝƚģŐũĞŽŐƌĂĮŬĞƚƌŽƉŝŬĂůĞŶģŐũĞƌģƐŝƚģŐũĞŽŐƌĂĮŬĞŵĞƐĂƚĂƌĞŶŝǀĞůŝŝĚĞƟƚŶŝǀĞůŝŝĚĞƟƚŶŝǀĞůŝŝĚĞƟƚŶģŐũĞƌģƐŝƚģƉŽůĂƌĞϲϬϬϯϬϬBazuar në figurën 46, përshkruaj si ndryshon lartësia e kufirit të borës së përhershme nga Ekuatori deri në pole. Pse ndryshon? LaqupëqKufiri i borës së përhershme ndryshon sipas gjerësive gjeografike. Ai është më i ulët në pole (krijohet pranë nivelit të detit) dhe më i lartë në tropikë dhe Ekuator. Formimi i akullnajësRënia e vazhdueshme e borës bën që shtresat e reja të saj të mbivendosen mbi borën e mëparshme. Për shkak të ngritjeve dhe uljeve të temperaturës, ajo shkrin