Basic HTML Version

|  | Table of Contents |  | View Full Version

Page 131 - Demo
P. 131

                                        1293.9Bim%u00ebt far%u00ebveshura dhe bim%u00ebt far%u00ebzhveshuraRreth 230 milion%u00eb vite m%u00eb par%u00eb, n%u00eb planetin Tok%u00eb ndodh%u00ebn ndryshime t%u00eb m%u00ebdha t%u00eb klim%u00ebs, q%u00eb u shoq%u00ebruan me that%u00ebsir%u00eb. Tashm%u00eb, mbijetesa e bim%u00ebve q%u00eb kishin p%u00ebrdorur ujin p%u00ebr riprodhim, varej nga fara, q%u00eb do t%u00eb siguronte vazhdim%u00ebsin%u00eb e jet%u00ebs mbi tok%u00eb. Bazuar n%u00eb m%u00ebnyr%u00ebn se si %u00ebsht%u00eb e mb%u00ebshtjell%u00ebfara, bim%u00ebt ndahen n%u00eb: bim%u00eb me far%u00eb t%u00eb zhveshur (gimnosperme) dhe bim%u00eb me far%u00eb t%u00eb veshur (angiosperme).Bim%u00ebt me far%u00eb t%u00eb zhveshur (gimnosperme)Bim%u00ebt far%u00ebzhveshura ose gimnosperme (gimno = zhveshur, sperma = far%u00eb) jan%u00eb n%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi bim%u00eb drunore. Halor%u00ebt (koniferet) jan%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsuesit kryesor%u00eb t%u00eb k%u00ebtij grupi. Ata nuk kan%u00eb lule t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb(lulja nuk ka as kup%u00eb, as kuror%u00eb), por vet%u00ebm organet e riprodhimit. Gjethet i kan%u00eb n%u00eb form%u00eb halash. Emri i tyre %u201ckonifere%u201d vjen nga forma e ve%u00e7ant%u00eb konike e organeve t%u00eb riprodhimit t%u00eb quajtura bo%u00e7a.Shumimi i bim%u00ebve far%u00ebzhveshuraBo%u00e7at e pishave jan%u00eb dy llojesh: mashkullore e fem%u00ebrore dhe ndodhen n%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn pem%u00eb. Bo%u00e7at mashkullore jan%u00eb t%u00eb vogla, krahasuar me bo%u00e7at fem%u00ebrore. Gjethet e forta luspore te bo%u00e7at mashkullore vendosen nj%u00ebra pas tjetr%u00ebs, n%u00eb nj%u00eb bosht t%u00eb shkurt%u00ebr. Ato p%u00ebrmbajn%u00eb nga dy trasta pjalmore ku gjendet pjalmi, i cili shp%u00ebrndahet me an%u00eb t%u00eb er%u00ebs. %u00c7do kokrriz%u00eb pjalmore p%u00ebrmban qeliz%u00ebn seksuale mashkullore q%u00eb pllenon qelizat seksuale fem%u00ebrore. Bo%u00e7at fem%u00ebrore jan%u00eb m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha. N%u00eb brend%u00ebsi t%u00eb %u00e7do luspe gjenden dy ovula, t%u00eb cilat pjalmohen nga pjalmi i ardhur nga bo%u00e7at mashkullore. Pas procesit t%u00eb pllenimit dhe formimit t%u00eb zigot%u00ebs, luspat mbyllen fort me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn dhe formojn%u00eb nj%u00eb substanc%u00ebrr%u00ebshinore (rr%u00ebshir%u00eb) q%u00eb i forcon dhe i transformon n%u00eb bo%u00e7a pishe. Bo%u00e7at rihapen kur farat jan%u00eb t%u00eb pjekura dhe jan%u00eb gati p%u00ebr t%u2019u shp%u00ebrndar%u00eb. Farat e halor%u00ebve nuk jan%u00eb t%u00eb veshura me mb%u00ebshtjellje dhe n%u00eb k%u00ebto kushte, mund t%u00eb q%u00ebndrojn%u00eb gjat%u00eb. A e dini se%u2026Nj%u00eb nga gj%u00ebrat m%u00eb t%u00eb %u00e7mueshme q%u00eb na ka dhuruar natyra jan%u00eb lulet dhe frytet e tyre.Bim%u00eb me far%u00eb t%u00eb zhveshur (gimnosperme)Bo%u00e7e pishe

| 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 |