Page 12 - Demo

101.3Qelizat prokariote jan%u00eb m%u00eb t%u00eb thjeshta se ato eukarioteTashm%u00eb e dim%u00eb se t%u00eb gjith%u00eb organizmat e gjall%u00eb jan%u00eb nd%u00ebrtuar nga qelizat. Pavar%u00ebsisht larmis%u00eb s%u00eb madhe t%u00eb organizmave dhe t%u00eb qelizave t%u00eb tyre, sot n%u00eb bot%u00ebn e gjall%u00eb ekzistojn%u00eb dy tipa qelizash: qeliza prokariote dhe qeliza eukariote. Organizmat e formuar nga qeliza prokariote jan%u00eb bakteret dhe arket. K%u00ebta jan%u00eb organizma nj%u00ebqelizor%u00eb. Ata gjenden pothuajse kudo n%u00eb Tok%u00eb dhe jan%u00eb shum%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm p%u00ebr ekzistenc%u00ebn e jet%u00ebs n%u00eb planet. Disa lloje mund t%u00eb jetojn%u00eb n%u00eb kushte ekstreme t%u00eb temperatur%u00ebs dhe shtypjes. Trupi i njeriut %u00ebsht%u00eb plot me baktere dhe ka dhjet%u00eb her%u00eb m%u00eb shum%u00eb qeliza bakteresh sesa qeliza t%u00eb vetat. Shumica e baktereve nuk jan%u00eb t%u00eb d%u00ebmshme, madje nj%u00eb pjes%u00eb e tyre jan%u00eb t%u00eb dobishme, por ekziston nj%u00eb num%u00ebr i vog%u00ebl llojesh bakteriale q%u00eb shkakton s%u00ebmundje te njer%u00ebzit, te kafsh%u00ebt dhe bim%u00ebt.Nd%u00ebrtimi i qeliz%u00ebs prokarioteQelizat prokariote jan%u00eb shum%u00eb t%u00eb vogla. Ato kan%u00eb forma t%u00eb ndryshme, por tri jan%u00eb format baz%u00eb: qeliza n%u00eb form%u00eb shkopi, n%u00eb form%u00eb sfere dhe n%u00eb form%u00eb spirale. Ashtu si %u00e7do qeliz%u00eb, edhe qeliza prokariote %u00ebsht%u00eb e rrethuar nga nj%u00eb membran%u00eb plazmatike, e cila e ndan mjedisin brendaqelizor nga ai jasht%u00eb qeliz%u00ebs. Membrana plazmatike e qelizave prokariote, ashtu si edhe e qelizave eukariote, sh%u00ebrben si rrug%u00eb kalimi p%u00ebr l%u00ebnd%u00ebt nga jasht%u00eb qeliz%u00ebs, brenda saj dhe anasjelltas. Por membrana nuk lejon q%u00eb p%u00ebrmes saj t%u00eb kaloj%u00eb %u00e7do lloj molekule, prandaj thuhet se %u00ebsht%u00eb gjysm%u00eb e p%u00ebrshkueshme. Shumica e qelizave prokariote, n%u00eb an%u00ebn e jashtme t%u00eb membran%u00ebs plazmatike kan%u00eb nj%u00eb mur qelizor. Ai %u00ebsht%u00eb i fort%u00eb dhe p%u00ebrcakton form%u00ebn e qeliz%u00ebs. N%u00eb brend%u00ebsi t%u00eb membran%u00ebs plazmatike ndodhet citoplazma, nj%u00eb material gjysm%u00eb i l%u00ebng%u00ebt ku ndodhin t%u00eb gjitha reaksionet kimike qelizore. Citoplazma p%u00ebrb%u00ebhet kryesisht nga uji, ku jan%u00eb t%u00eb tretura molekula dhe makromolekula t%u00eb ndryshme. N%u00eb citoplazm%u00ebn e qelizave prokariote ka edhe grimca t%u00eb tjera t%u00eb patretshme, si ribozomet (p%u00ebr t%u00eb cilat do t%u00eb flasim n%u00eb nj%u00eb m%u00ebsim tjet%u00ebr). Gjithashtu, n%u00eb nj%u00eb vend t%u00eb caktuar n%u00eb citoplazm%u00eb gjendet molekula e ADN-s%u00eb, e cila mbart informacionin p%u00ebr formimin e t%u00eb gjitha proteinave t%u00eb qeliz%u00ebs. Molekula e ADN-s%u00ebn%u00eb qelizat prokariote nuk%u00ebsht%u00eb e ve%u00e7uar nga citoplazma me membran%u00eb, sikurse ndodh n%u00eb qelizat eukariote. Ky p%u00ebrb%u00ebn dallimin kryesor midis k%u00ebtyre dy tipave t%u00eb qelizave. A e dini se%u2026Prokariot%u00ebt mendohet se jan%u00eb organizmat m%u00eb t%u00eb vjet%u00ebr n%u00eb Tok%u00eb dhe mund t%u00eb jen%u00eb shfaqur 3,5 miliard%u00eb vjet m%u00eb par%u00eb. K%u00ebta organizma kan%u00eb jetuar t%u00eb vet%u00ebm n%u00eb planet p%u00ebr 1,5 miliard%u00eb vjet, derisa u shfaq%u00ebn organizmat eukariot%u00eb. CitoplazmaNukleoidi (ADN) Membrana plazmatikeFlagjeliKapsulapilusMuri qelizorRibozomet