Page 120 - Demo

1183.4 Transporti te bim%u00ebt vaskulare (en%u00ebzore)L%u00ebnd%u00ebt q%u00eb transportohen te bim%u00ebtN%u00eb trupin e njeriut, oksigjeni dhe l%u00ebnd%u00ebt ushqyese transportohen n%u00ebp%u00ebrmjet gjakut, i cili pompohet nga zemra. Meq%u00eb bim%u00ebt nuk kan%u00eb zem%u00ebr, %u00ebsht%u00eb e natyrshme t%u00eb pyesim: Si arrijn%u00eb t%u00eb ngjiten n%u00eb lart%u00ebsi uji dhe l%u00ebnd%u00ebt ushqyese? L%u00ebvizja e ujit dhe e krip%u00ebrave minerale b%u00ebhet vet%u00ebm n%u00eb nj%u00eb drejtim, nga rr%u00ebnj%u00ebt drejt k%u00ebrcellit, n%u00ebp%u00ebrmjet gypave t%u00eb ksilem%u00ebs. L%u00ebnd%u00ebt organike t%u00eb sintetizuara gjat%u00eb fotosintez%u00ebs n%u00eb gjethe, n%u00ebp%u00ebrmjet gypave t%u00eb floem%u00ebs duhet t%u00eb arrijn%u00eb deri te rr%u00ebnj%u00ebt, q%u00eb shpeshher%u00eb ndodhen shum%u00eb thell%u00eb n%u00eb tok%u00eb. N%u00eb bim%u00eb qarkullojn%u00eb edhe hormonet e rritjes bimore.Transporti i ujitTransporti i ujit kryhet n%u00eb dy m%u00ebnyra: rruga e drejtp%u00ebrdrejt%u00eb dhe rruga e t%u00ebrthort%u00eb. Rruga e drejtp%u00ebrdrejt%u00eb fillon me qimet thith%u00ebse t%u00eb rr%u00ebnj%u00ebve, t%u00eb cilat thithin ujin dhe krip%u00ebrat minerale q%u00eb do t%u00eb arrijn%u00eb deri n%u00eb cilindrin qendror t%u00eb p%u00ebrb%u00ebr%u00eb nga gypat e floem%u00ebs dhe ksilem%u00ebs qeliz%u00eb pas qelize. Uji i thithur nga qimet thith%u00ebse, p%u00ebr t%u00eb arritur deri n%u00eb cilindrin qendror duhet t%u00eb p%u00ebrshkoj%u00eb epiderm%u00ebn, koren dhe endoderm%u00ebn, n%u00eb t%u00eb cil%u00ebn has nj%u00eb penges%u00eb, q%u00eb %u00ebsht%u00eb shiriti i Kasperit, i cili %u00ebsht%u00eb i p%u00ebrb%u00ebr%u00eb nga nj%u00eb l%u00ebnd%u00eb dyllore q%u00eb nuk e lejon kalimin e ujit. N%u00ebp%u00ebrmjet trysnis%u00eb osmotike, uji ngjitet sip%u00ebr, n%u00eb tufat e ksilem%u00ebs. Rruga e t%u00ebrthort%u00eb realizohet midis hap%u00ebsirave qelizore. Bim%u00ebt humbasin uj%u00eb me an%u00eb t%u00eb transpirimit n%u00eb gjethe n%u00ebp%u00ebrmjet goj%u00ebzave. Transpirimi %u00ebsht%u00eb humbja e ujit nga bima n%u00eb form%u00eb avulli. Largimi i ujit b%u00ebn q%u00eb presioni i tij n%u00eb hap%u00ebsirat nd%u00ebrqelizore t%u00eb bjer%u00eb. Kjo r%u00ebnie b%u00ebhet shkak q%u00eb uji t%u00eb t%u00ebrhiqet nga gypat e ksilem%u00ebs drejt k%u00ebtyre hap%u00ebsirave. A e dini se%u2026Bim%u00ebt %u201cdjersijn%u00eb%u201d n%u00ebp%u00ebrmjet transpirimit.qime thith%u00ebseindi en%u00ebzorepidermamaja e rr%u00ebnj%u00ebsksilemafloemazona e ndarjes qelizore