Page 123 - Demo

121Diferencimi qelizorShtimi i qelizave t%u00eb meristem%u00ebs s%u00eb maj%u00ebs t%u00eb k%u00ebrcejve dhe rr%u00ebnj%u00ebve, meristem%u00ebs an%u00ebsore t%u00eb kambiumit pasohet me diferencim n%u00eb form%u00eb dhe funksione specifike t%u00eb qelizave bimore. Ky proces quhet diferencim. Gjat%u00eb diferencimit qelizat iu n%u00ebnshtrohen ndryshimeve strukturore q%u00eb zakonisht prekin murin qelizor dhe protoplazm%u00ebn.ZhvillimiZhvillimi n%u00ebnkupton ndryshimet e organizmit bimor nga mbirja deri n%u00eb plakje. N%u00eb var%u00ebsi t%u00eb kushteve t%u00eb mjedisit dhe n%u00eb p%u00ebrgjigje t%u00eb k%u00ebtyre kushteve, bim%u00ebt zhvillohen n%u00eb m%u00ebnyra t%u00eb ndryshme. Kjo aft%u00ebsi quhet plasticitet. Ndikimi hormonal n%u00eb rritjen e bim%u00ebveHormonet jan%u00eb substanca q%u00eb prodhohen nga nj%u00eb ind dhe mbarten n%u00eb nj%u00eb ind tjet%u00ebr, duke shkaktuar nj%u00eb ose disa efekte t%u00eb ve%u00e7anta. Hormonet bimore klasifikohen nd%u00ebr faktor%u00ebt e brendsh%u00ebm t%u00eb ndikimit n%u00eb rritjen dhe zhvillimin e bim%u00ebs. Nd%u00ebr hormonet kryesore bimore p%u00ebrmendim: auksin%u00ebn, citokinin%u00ebn, giberilin%u00ebn, acidin abscisik, etilenin. Auksina %u00ebsht%u00eb hormoni bimor i ve%u00e7uar p%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb, q%u00eb shkakton p%u00ebrkuljen e meristemit t%u00eb maj%u00ebs s%u00eb filizit. Kur auksina zbret nga maja meristematike dhe shp%u00ebrndahet nj%u00eblloj n%u00eb t%u00eb gjitha drejtimet, bima rritet drejt, pa p%u00ebrkulje. N%u00ebse e vendosim bim%u00ebn n%u00eb pozicion horizontal, do t%u00eb v%u00ebrejm%u00eb q%u00eb k%u00ebrcelli fillon t%u00eb rritet.P%u00ebrkulja p%u00ebr lart e bim%u00ebs %u00ebsht%u00eb shkaktuar nga rritja m%u00eb e madhe e saj n%u00eb pjes%u00ebn e poshtme ku drita nuk vepron drejtp%u00ebrdrejt. Auksinat shkaktojn%u00eb rritje m%u00eb t%u00eb shpejt%u00eb n%u00eb ato pjes%u00eb t%u00eb k%u00ebrcellit ku gjenden n%u00eb sasi m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha. E kund%u00ebrta ndodh me rr%u00ebnj%u00ebn, e cila p%u00ebrkulet posht%u00eb. Auksinat kan%u00eb veprim frenues p%u00ebr rr%u00ebnj%u00ebn. Citokininat jan%u00eb hormone q%u00eb nxitin ndarjen qelizore. Ato gjenden te bim%u00ebt, sidomos n%u00eb indet e specializuara p%u00ebr ndarje. Giberelinat p%u00ebrdoren p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrshpejtuar mbirjen e farave, si dhe rritjen e bim%u00ebve n%u00eb lart%u00ebsi. P%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb u zbuluan n%u00eb bim%u00ebn e orizit dhe shkaktare ishte nj%u00eb k%u00ebrpudh%u00eb, Gibberella fuikuroi.Acidi abscisik rrit prodhimin e indit t%u00eb tap%u00ebs dhe ndikon n%u00eb r%u00ebnien e gjetheve. Etileni %u00ebsht%u00eb hormoni q%u00eb nxit pjekjen e frutave.Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Tregoni ndryshimet midis rritjes dhe diferencimit te bima.2.%u00c7far%u00eb kuptoni me zhvillim?3.Cil%u00ebt jan%u00eb faktor%u00ebt q%u00eb kontrollojn%u00eb rritjen e bim%u00ebs?