Page 13 - Demo
P. 13
Tabel%u00eb krahasuese p%u00ebr qelizat prokariote dhe ato eukarioteQelizat prokarioteNgjashm%u00ebrit%u00ebQelizat eukarioteJan%u00eb t%u00eb vogla dhe t%u00eb thjeshta.Jan%u00eb t%u00eb m%u00ebdha dhe komplekse.Nuk kan%u00eb b%u00ebrtham%u00eb t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb. Kan%u00eb membran%u00eb qelizore. Kan%u00eb b%u00ebrtham%u00eb t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb.Kan%u00eb ADN rrethore.Kan%u00eb citoplaz%u00ebm. Kan%u00eb ADN lineare/n%u00eb form%u00eb vargu.Nuk kan%u00eb organele me membran%u00eb (mitokondri, kloroplaste).Kan%u00eb kromozom.Kan%u00eb organele me membran%u00eb (mitokondri, kloroplaste).T%u00eb pranishme vet%u00ebm n%u00eb organizma nj%u00ebqelizor%u00eb (baktere dhe arke).Kan%u00eb ribozome.T%u00eb pranishme n%u00eb organizma nj%u00ebqelizor%u00eb dhe shum%u00ebqelizor%u00eb(protozoar%u00eb, bim%u00eb, kafsh%u00eb, k%u00ebrpudha).11Strukturat e specializuara t%u00eb qelizave prokarioteDisa qeliza prokariote kan%u00eb edhe struktura t%u00eb tjera q%u00eb u japin p%u00ebrpar%u00ebsi n%u00eb krahasim me qelizat e tjera q%u00eb nuk i kan%u00eb. K%u00ebshtu, disa qeliza prokariote/baktere n%u00eb an%u00ebn e jashtme t%u00eb murit qelizor kan%u00eb nj%u00eb mb%u00ebshtjellje tjet%u00ebr t%u00eb p%u00ebrb%u00ebr%u00eb nga karbohidrate, q%u00eb quhet kapsul%u00eb. Megjith%u00ebse qelizat mund t%u00eb jetojn%u00eb pa kapsul%u00eb, ajo %u00ebsht%u00eb nj%u00eb p%u00ebrpar%u00ebsi p%u00ebr qelizat q%u00ebe kan%u00eb. N%u00eb disa raste, kapsula i mbron qelizat e baktereve q%u00eb shkaktojn%u00eb s%u00ebmundje, nga sulmet e sistemit imunitar t%u00eb organizmit q%u00eb kan%u00eb infektuar. Disa qeliza i mbron nga tharja, por ka edhe raste kur kapsula i ndihmon qelizat e baktereve t%u00eb ngjiten n%u00eb nj%u00eb sip%u00ebrfaqe. Shum%u00eb qeliza bakteriale jan%u00eb t%u00eb l%u00ebvizshme dhe k%u00ebt%u00eb e b%u00ebn t%u00eb mundur flagjeli. Ky %u00ebsht%u00eb nj%u00eb zgjatim i formuar me proteina, q%u00eb ka form%u00ebn e nj%u00eb spiraleje. Flagjeli rrotullohet dhe e zhvendos qeliz%u00ebn. Disa qeliza bakteriale kan%u00eb n%u00eb sip%u00ebrfaqen e tyre edhe disa struktura n%u00eb form%u00eb fijesh, m%u00eb t%u00eb shkurtra se flagjeli dhe m%u00eb t%u00eb shumta n%u00eb num%u00ebr. K%u00ebto quhen piluse dhe iu sh%u00ebrbejn%u00eb baktereve p%u00ebr t%u00eb njohur qeliza t%u00eb tjera dhe p%u00ebr t%u2019u ngjitur n%u00eb sip%u00ebrfaqe t%u00eb ndryshme. Qeliza t%u00eb Escherichia coli-t, t%u00eb v%u00ebzhguara n%u00eb mikroskopPyetje rreth m%u00ebsimit1.Si %u00ebsht%u00eb e nd%u00ebrtuar qeliza prokariote?2.P%u00ebr %u00e7far%u00eb i ndihmon kapsula qelizat bakteriale?3.Ku ndryshojn%u00eb piluset nga flagjeli?4.N%u00eb thell%u00ebsit%u00eb e oqeaneve, shkenc%u00ebtar%u00ebt kan%u00eb zbuluar mikroorganizma q%u00eb mund t%u00eb mbijetojn%u00eb n%u00eb kushte ekstreme, si temperatura shum%u00eb t%u00eb larta dhe munges%u00eb oksigjeni. K%u00ebta organizma jan%u00eb t%u00eb nd%u00ebrtuar nga qeliza pa b%u00ebrtham%u00eb t%u00eb mir%u00ebp%u00ebrcaktuar.Si ndikon mungesa e nj%u00eb b%u00ebrthame t%u00eb mir%u00ebfillt%u00eb te k%u00ebta mikroorganizma, n%u00eb m%u00ebnyr%u00ebn si e ruajn%u00eb dhe transmetojn%u00eb informacionin gjenetik?
