Page 135 - Demo

133PjalmimiPjalmimi %u00ebsht%u00eb procesi i r%u00ebnies s%u00eb kokrr%u00ebs s%u00eb pjalmit mbi krez%u00ebn e pistilit. Ekzistojn%u00eb dy tipa pjalmimi: vet%u00ebpjalmimi dhe pjalmimi i kryq%u00ebzuar.Vet%u00ebpjalmimi ndodh n%u00eb rastet kur kokrra e pjalmit bie mbi krez%u00ebn e pistilit t%u00eb s%u00eb nj%u00ebjt%u00ebs bim%u00eb, zakonisht n%u00eb bim%u00ebt nj%u00ebvje%u00e7are dhe me kushte mjedisore t%u00eb pafavorshme, si p%u00ebr shembull boronica. Pjalmimi i kryq%u00ebzuar %u00ebsht%u00eb lloji kryesor i pjalmimit t%u00eb bim%u00ebve me lule dhe biologjikisht %u00ebsht%u00eb pjalmimi m%u00eb i p%u00ebrkryer. Te bim%u00ebt ekzistojn%u00eb ve%u00e7ori t%u00eb natyr%u00ebs morfologjike dhe fiziologjike q%u00eb parandalojn%u00eb vet%u00ebpjalmimin dhe ndihmojn%u00eb n%u00eb pjalmimin e kryq%u00ebzuar, si p.sh.: thek%u00ebt dhe pistili jan%u00eb n%u00eb bim%u00eb t%u00eb ndryshme, por edhe kur jan%u00eb n%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn bim%u00eb, pjekuria e tyre mund t%u00eb jet%u00eb n%u00eb koh%u00eb t%u00eb ndryshme. Pjalmimi i kryq%u00ebzuar mund t%u00eb realizohet n%u00ebp%u00ebrmjet insekteve, er%u00ebs, shpend%u00ebve, ujit etj. Insektet parap%u00eblqejn%u00ebngjyra t%u00eb ndryshme lulesh, p.sh.: blet%u00ebt t%u00ebrhiqen nga ngjyra ultravjollc%u00eb, fluturat shkojn%u00eb n%u00eb k%u00ebrkim t%u00eb ushqimit n%u00eb lule me ngjyr%u00eb t%u00eb kuqe, t%u00eb verdh%u00eb dhe blu. PllenimiQ%u00eb t%u00eb ndodh%u00eb procesi i pllenimit, kokrra e pjalmit duhet t%u00eb bjer%u00eb mbi krez%u00ebn e pistilit. Pasi ka ndodhur ky takim, kokrra e pjalmit mbin dhe zhvillon gypinpjalmor, i cili p%u00ebrshkon shtyll%u00ebz%u00ebn dhe arrin deri n%u00eb vezore. Pllenimi takohet n%u00eb dy forma: pllenim i nj%u00ebfisht%u00eb te gymnospermet dhe pllenim i dyfisht%u00eb tek angiospermet. Ovuli kthehet n%u00eb far%u00eb, kurse vezorja transformohet n%u00eb fryt. Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Shpjegoni termat pjalmim dhe pllenim.2.Krahasoni vet%u00ebpjalmimin me pjalmimin e kryq%u00ebzuar.3.Si zhvillohet pllenimi n%u00eb lulen e bim%u00ebve?A e dini se%u2026N%u00eb Zeland%u00ebn e Re, pllenimi i fushave t%u00eb t%u00ebra me t%u00ebrfil, b%u00ebhet fal%u00eb blet%u00ebve t%u00eb importuara nga Anglia n%u00eb shekullin XIX.theku petlavezorepjalmorjafarab%u00ebrthama spermatikeb%u00ebrthama spermatikeshtyll%u00ebzagypi pjalmorpjalmpjalmipjalmipjalmikrezafaravezavezorekrezafilamenti3.11Pjalmimi (polenizimi) dhe pllenimi (fryt%u00ebzimi)Vet%u00ebpjalmimi