Page 154 - Demo

152P%u00ebr shembull, njer%u00ebzit kan%u00eb 46 kromozome n%u00eb %u00e7do qeliz%u00eb t%u00eb trupit t%u00eb tyre. Nd%u00ebrkoh%u00eb, qelizat vez%u00eb dhe spermatozoidet kan%u00eb vet%u00ebm 23 kromozome secila. Kur veza dhe spermatozoidi shkrihen s%u00eb bashku gjat%u00eb fekondimit formohet zigota, e cila p%u00ebrmban 46 kromozome. K%u00ebto kromozome n%u00eb nj%u00eb qeliz%u00eb t%u00eb zakonshme t%u00eb njeriut jan%u00eb 23 llojesh. P%u00ebr secilin lloj ka dy kromozome, pasi n%u00eb qeliz%u00eb ka dy grupe kromozomesh.Nj%u00ebri grup vjen nga babai, nd%u00ebrsa grupi tjet%u00ebr, nga n%u00ebna. Nj%u00eb qeliz%u00eb, e cila ka numrin e plot%u00eb t%u00eb kromozomeve, me t%u00eb dyja grupet t%u00eb plot%u00ebsuara, quhet qeliz%u00ebdiploide. Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Cilat jan%u00eb dallimet midis nj%u00eb qelize vez%u00eb dhe nj%u00eb spermatozoidi te njeriu, p%u00ebr sa u p%u00ebrket p%u00ebrmasave dhe struktur%u00ebs s%u00eb tyre?2.Si prodhohen gametet mashkullore? Po ato fem%u00ebrore?3.Pse numri i spermatozoideve %u00ebsht%u00eb m%u00eb i madh sesa numri i vez%u00ebve?4.%u00c7far%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebson fekondimi?Pllenimiakrozomib%u00ebrthama e vez%u00ebsb%u00ebrthama e spermatozoiditvezaspermatozoidizigotaNj%u00eb vez%u00eb apo nj%u00eb spermatozoid te njeriu ka vet%u00ebm 23 kromozome, pra, nj%u00eb grup t%u00eb vet%u00ebm me material gjenetik. Nj%u00eb qeliz%u00eb e till%u00eb quhet qeliz%u00eb aploide. Pra, gametat jan%u00eb aploide. Kur dy gameta bashkohen s%u00eb bashku, ato formojn%u00eb nj%u00eb zigot%u00eb diploide. K%u00ebshtu, te njeriu, kur gametat shkrihen, formojn%u00eb zigot%u00ebn diploide me 46 kromozome. Gametat prodhohen nga ndarja e qelizave t%u00eb zakonshme, d.m.th., spermatozoidet prodhohen nga ndarja e qelizave n%u00eb gonadet mashkullore dhe qelizat vez%u00eb prodhohen nga ndarja e qelizave n%u00eb gonadet fem%u00ebrore. Duke qen%u00eb se gametat duhet t%u00eb ken%u00eb gjysm%u00ebn e kromozomeve nga qelizat e tyre prind%u00ebr, ndarja e qeliz%u00ebs nuk ndodh me mitoz%u00eb. Kur prodhohen gametat, qeliza ndahet me mejoza. Si rezultat i procesit t%u00eb mejoz%u00ebs, p%u00ebrftohet ndryshueshm%u00ebri gjenetike. Pasi formohet zigota, ajo fillon t%u00eb ndahet me an%u00eb t%u00eb mitoz%u00ebs. %u00c7do ndarje b%u00ebhet me an%u00eb t%u00eb mitoz%u00ebs, k%u00ebshtu q%u00eb %u00e7do qeliz%u00eb e re %u00ebsht%u00eb gjenetikisht identike me paraardh%u00ebsen. Nd%u00ebrsa embrioni zhvillohet, qelizat marrin role t%u00eb ndryshme. Ky proces quhet diferencim. Disa prej tyre b%u00ebhen qeliza t%u00eb l%u00ebkur%u00ebs, t%u00eb tjera b%u00ebhen muskulore etj. %u00c7do qeliz%u00eb n%u00eb trupin ton%u00eb ka t%u00eb nj%u00ebjtat gjene, por n%u00eb %u00e7do qeliz%u00eb shprehet vet%u00ebm nj%u00eb komplet i caktuar i k%u00ebtyre gjeneve. Qelizat n%u00eb embrionin e hersh%u00ebm, para se t%u00eb fillojn%u00eb t%u00eb diferencohen n%u00eb tipa t%u00eb ndrysh%u00ebm, quhen qeliza burimore embrionale. K%u00ebto jan%u00eb t%u00eb afta t%u00eb prodhojn%u00eb %u00e7do qeliz%u00eb t%u00eb specializuar n%u00eb trup. Kur nj%u00eb qeliz%u00eb diferencohet n%u00eb nj%u00eb tip t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb qelize, ajo nuk e ndryshon m%u00eb funksionin e saj.