Page 17 - Demo

15Organelet q%u00eb transformojn%u00eb energjin%u00eb: mitokondria dhe kloroplastiT%u00eb gjitha qelizave t%u00eb gjalla u nevojitet energji p%u00ebr t%u00eb kryer t%u00eb gjitha funksionet e tyre jet%u00ebsore dhe p%u00ebr sintez%u00ebn e molekulave t%u00eb nevojshme p%u00ebr rritje, shumim dhe l%u00ebvizje. Energjia prodhohet n%u00eb mitokondri, t%u00eb cilat gjenden n%u00eb t%u00eb gjitha qelizat eukariote dhe n%u00ebkloroplaste, t%u00eb cilat gjenden vet%u00ebm n%u00eb qelizat bimore. Mitokondrit%u00ebMitokondrit%u00eb jan%u00eb organele t%u00eb vogla n%u00eb form%u00ebn e nj%u00eb fasuleje. Nj%u00eb qeliz%u00eb mund t%u00eb ket%u00eb nj%u00ebmitokondri gjigante, si te disa organizma nj%u00ebqelizor%u00eb, ose mund t%u00eb ket%u00eb disa qindra mij%u00ebra, si n%u00eb qelizat vez%u00eb me p%u00ebrmasa t%u00eb m%u00ebdha. N%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi, qelizat q%u00eb kan%u00eb m%u00eb shum%u00eb nevoj%u00ebp%u00ebr energji kimike kan%u00eb nj%u00eb num%u00ebr m%u00eb t%u00eb madh mitokondrish. K%u00ebshtu, 40% e nj%u00eb qelize t%u00ebmuskulit t%u00eb zemr%u00ebs dhe 25% e nj%u00eb qelize t%u00eb m%u00ebl%u00e7is%u00eb p%u00ebrb%u00ebhen nga mitokondrit%u00eb. Mitokondria %u00ebsht%u00eb e formuar nga dy membrana. Membrana e jashtme%u00ebsht%u00eb e l%u00ebmuar dhe ka kryesisht funksion mbrojt%u00ebs. Membrana e brendshme formon palosje t%u00eb rregullta, q%u00eb quhen kreshta, n%u00eb brend%u00ebsi t%u00eb mitokondris%u00eb. N%u00eb k%u00ebt%u00eb membran%u00eb ka shum%u00eb proteina q%u00ebjan%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme p%u00ebr procesin e formimit t%u00ebenergjis%u00eb. Hap%u00ebsira q%u00eb kufizohet nga membrana e brendshme quhet matriksi mitokondrial. P%u00ebrve%u00e7 shum%u00eb enzimave, n%u00eb matriks ka edhe ADN, q%u00eb mbart informacion p%u00ebr disa proteina mitokondriale, dhe ribozome. T%u00eb gjitha mitokondrit%u00eb e nj%u00eb organizmi e kan%u00eb origjin%u00ebn nga mitokondrit%u00eb e qeliz%u00ebs vez%u00eb q%u00eb ka formuar embrionin. Pra, mitokondrit%u00eb trash%u00ebgohen vet%u00ebm nga n%u00ebna. Funksioni kryesor i mitokondrive %u00ebsht%u00eb prodhimi i energjis%u00eb. N%u00eb qelizat eukariote, zb%u00ebrthimi i molekulave t%u00eb l%u00ebnd%u00ebve ushqyese fillon n%u00ebcitoplazm%u00eb. L%u00ebnd%u00ebt e nd%u00ebrmjetme t%u00eb p%u00ebrftuara futen m%u00eb pas n%u00eb mitokondri, ku zb%u00ebrthehen plot%u00ebsisht. Energjia kimike q%u00eb ato p%u00ebrmbajn%u00eb, A e dini se%u2026Mitokondrit%u00eb mendohet se jan%u00eb formuar 1,45 miliard vjet m%u00eb par%u00eb, bazuar n%u00eb fosilet e qelizave q%u00eb i p%u00ebrkasin k%u00ebsaj periudhe. Megjithat%u00eb, ato mund t%u00eb ken%u00eb ekzistuar edhe m%u00eb her%u00ebt. Mitokondrit%u00eb jan%u00eb zbuluar si granula/kokrriza brenda qelizave n%u00eb vitin 1857, nga fiziologu Albert von Kolliker.Membrana e jashtmeSinteza e ATP-s%u00ebHap%u00ebsira nd%u00ebrmembranoreMatriksi p%u00ebrmban ribozome. RibozomeMembrana e brendshme e ndan matriksin nga hap%u00ebsira nd%u00ebrmembranore.Mitokondria: pamje n%u00eb fotografi me mikroskop elektronik dhe skem%u00eb e detajuar e nd%u00ebrtimit t%u00eb saj1.5