Page 21 - Demo

19kurse numri i molekulave t%u00eb ARN-s%u00eb nuk %u00ebsht%u00eb i p%u00ebrcaktuar, por lidhet me aktivitetin metabolik t%u00eb qeliz%u00ebs. Molekulat e ADN-s%u00eb jan%u00eb n%u00eb form%u00eb fijesh me t%u00eb cilat lidhen proteinat dhe formojn%u00eb vargje t%u00ebgjata e delikate, q%u00eb quhen kromatin%u00eb. Pak p%u00ebrpara ndarjes s%u00eb qeliz%u00ebs, kromatina ngjishet dhe formon kromozomet, q%u00eb mund t%u00eb shikohen edhe n%u00eb mikroskop me drit%u00eb. B%u00ebrthama ka disa funksione t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme n%u00eb qeliz%u00eb: (1) %u00ebsht%u00eb vendi ku ndodh dyfishimi i ADN-s%u00eb; (2) %u00ebsht%u00eb vendi i kontrollit gjenetik t%u00eb aktivitetit qelizor; (3) %u00ebsht%u00eb vendi ku nd%u00ebrtohen ribozomet prej ARN-s%u00eb dhe proteinave specifike, n%u00eb nj%u00eb zon%u00eb t%u00eb quajtur b%u00ebrtham%u00ebz. Ribozomet dhe sinteza e proteinave Ribozomet jan%u00eb organele qelizore q%u00eb gjenden n%u00eb t%u00eb gjitha qelizat e gjalla, si n%u00eb ato eukariote, ashtu edhe n%u00eb ato prokariote. N%u00eb qelizat prokariote, ribozomet jan%u00eb t%u00eb lira n%u00eb citoplazm%u00eb. N%u00eb qelizat eukariote mund t%u00eb jen%u00eb t%u00eb lira n%u00eb citoplazm%u00eb, t%u00eb fiksuara n%u00eb sip%u00ebrfaqe t%u00eb rrjetit endoplazmatik, ose n%u00eb brend%u00ebsi t%u00eb mitokondrive dhe kloroplasteve. Ribozomet formohen nga dy n%u00ebnnj%u00ebsi: n%u00ebnnj%u00ebsia e madhe dhe n%u00ebnnj%u00ebsia e vog%u00ebl. N%u00ebnnj%u00ebsit%u00eb e ribozomeve normalisht jan%u00eb t%u00eb ndara. Ato bashkohen vet%u00ebm kur ribozomi duhet t%u00eb punoj%u00eb p%u00ebr t%u00eb sintetizuar nj%u00eb varg polipeptidik. Ribozomet jan%u00eb t%u00ebnd%u00ebrtuara nga proteina dhe nj%u00eb lloj specifik ARN-je e quajtur ARN ribozomike. Bashkimi i proteinave dhe ARN-ve ribozomike b%u00ebhet n%u00eb b%u00ebrtham%u00ebz. M%u00eb pas, n%u00ebnnj%u00ebsit%u00eb e ribozomeve dalin nga b%u00ebrthama p%u00ebrmes poreve b%u00ebrthamore. Funksioni i ribozomeve %u00ebsht%u00eb sinteza e proteinave n%u00eb baz%u00eb t%u00ebinformacionit t%u00eb koduar q%u00eb vjen nga b%u00ebrthama. Informacionin p%u00ebr sintez%u00ebn e proteinave e mbartin gjenet n%u00eb ADN. P%u00ebr ta transportuar k%u00ebt%u00eb informacion nga b%u00ebrthama n%u00eb ribozome, p%u00ebrdoret nj%u00eb lloj tjet%u00ebr molekule ARN, e quajtur ARN mesazhere. Nj%u00eb ARN mesazhere sintetizohet n%u00eb b%u00ebrtham%u00eb sipas informacionit t%u00eb nj%u00eb gjeni. M%u00eb pas, ajo del nga b%u00ebrthama dhe shkon n%u00eb citoplazm%u00eb. N%u00eb prani t%u00eb ARNs%u00eb mesazhere dhe t%u00eb disa proteinave t%u00eb vogla ndihm%u00ebse bashkohen dy n%u00ebnnj%u00ebsit%u00eb e nj%u00eb ribozomi dhe fillon puna p%u00ebr p%u00ebrkthimin e informacionit t%u00eb koduar q%u00eb ka sjell%u00eb molekula e mARN-s%u00eb nga b%u00ebrthama. K%u00ebshtu sintetizohet nj%u00eb protein%u00eb, ose m%u00eb sakt%u00eb, nj%u00eb varg polipeptidik.Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Si %u00ebsht%u00eb e nd%u00ebrtuar b%u00ebrthama dhe cilat jan%u00eb funksionet e saj?2.Cili %u00ebsht%u00eb funksioni i ribozomeve?3.Gjat%u00eb nj%u00eb eksperimenti, nx%u00ebn%u00ebsit v%u00ebrejn%u00eb se nj%u00eb qeliz%u00eb ka nj%u00eb b%u00ebrtham%u00eb t%u00eb qart%u00eb dhe shum%u00eb ribozome t%u00eb shp%u00ebrndara n%u00eb citoplazm%u00eb. Ata gjithashtu kuptojn%u00eb se ribozomet jan%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme p%u00ebr t%u00eb ndihmuar qeliz%u00ebn n%u00eb krijimin e substancave t%u00eb nevojshme p%u00ebr funksionimin e saj.4.Si mendoni, n%u00eb %u00e7'm%u00ebnyr%u00eb bashk%u00ebpunojn%u00eb b%u00ebrthama dhe ribozomet p%u00ebr t%u00eb mbajtur aktive funksionet e qeliz%u00ebs? Bazuar n%u00eb informacionin q%u00eb keni, shpjegoni rolin e secil%u00ebs prej tyre n%u00eb k%u00ebt%u00eb proces.mARNProtein%u00ebRibozomet