Page 27 - Demo

25N%u00eb grupin e proteinave futen albumina (e bardha e vez%u00ebs), keratina (flok%u00ebt, thonjt%u00eb), hemoglobina (gjak), etj. Proteinat jan%u00eb vargje t%u00eb formuar nga bashkimi i aminoacideve. Organizmat p%u00ebrdorin rreth 20 aminoacide p%u00ebr formimin e proteinave. Sikurse me shkronjat e alfabetit mund t%u00eb formojm%u00eb pafund%u00ebsisht fjal%u00eb, edhe me 20 aminoacidet qelizat mund t%u00eb formojn%u00eb proteina nga m%u00eb t%u00eb ndryshmet. Proteinat kryejn%u00eb m%u00eb shum%u00eb funksione se t%u00eb gjitha molekulat e tjera n%u00eb qeliz%u00eb. Proteinat jan%u00eb molekula nd%u00ebrtuese t%u00eb qelizave, katalizojn%u00eb reaksionet kimike, transmetojn%u00eb sinjale t%u00eb ndryshme brenda e jasht%u00eb qeliz%u00ebs, etj. Lipidet jan%u00eb biomolekula q%u00eb nuk treten n%u00eb uj%u00eb dhe formohen kryesisht nga karboni dhe hidrogjeni. N%u00eb organizmat e gjall%u00eb ka lloje t%u00eb ndryshme lipidesh, q%u00eb kryejn%u00eb funksione t%u00eb caktuara. K%u00ebshtu, trigliceridet, q%u00eb sh%u00ebrbejn%u00eb si rezerv%u00eb energjie, fosfolipidet, q%u00eb formojn%u00eb membranat qelizore, apo masa dhjamore n%u00eb trupin e kafsh%u00ebve, q%u00eb sh%u00ebrben si izolues termik, jan%u00eb disa shembuj t%u00eb llojeve t%u00eb lipideve n%u00eb organizmat e gjall%u00eb. Acidet nukleike jan%u00eb makromolekulat q%u00eb kan%u00eb funksion t%u00eb ruajn%u00eb, t%u00eb transmetojn%u00eb dhe t%u00eb p%u00ebrdorin informacionin gjenetik n%u00eb %u00e7do qeliz%u00eb. Ata jan%u00eb t%u00eb formuar nga nukleotidet. Ekzistojn%u00eb dy tipa acidesh nukleike: ADN, acidi dezoksiribonukleik, dhe ARN, acidi ribonukleik. Informacioni gjenetik q%u00eb mban ADN, me ndihm%u00ebn e ARN p%u00ebrdoret nga ribozomet (organele qelizore) p%u00ebr prodhimin e proteinave n%u00eb qeliz%u00eb. a. b. c. d. Figura a. Saharoza ose sheqeri i tavolin%u00ebs; b. Produkte me origjin%u00eb shtazore dhe bimore q%u00eb p%u00ebrmbajn%u00eb sasi t%u00eb lart%u00eb proteinash; c. Produkte me origjin%u00eb shtazore dhe bimore q%u00eb p%u00ebrmbajn%u00eb sasi t%u00eb lart%u00eb lipidesh; d. Paraqitje skematike e molekul%u00ebs s%u00eb ADN-s%u00eb dhe ARN-s%u00eb. Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Cil%u00ebt jan%u00eb elementet kimike q%u00eb gjenden n%u00eb sasi m%u00eb t%u00eb madhe n%u00eb qelizat e gjalla dhe p%u00ebrse p%u00ebrdoren?2.%u00c7far%u00eb jan%u00eb biomolekulat? 3.P%u00ebr %u00e7far%u00eb i p%u00ebrdor qeliza karbohidratet?4.Cili %u00ebsht%u00eb funksioni i acideve nukleike? 5.Si ndihmojn%u00eb karbohidratet, lipidet dhe proteinat n%u00eb kryerjen e aktiviteteve jet%u00ebsore t%u00eb nj%u00eb organizmi? Shpjegoni rolin e secil%u00ebs biomolekul%u00eb n%u00eb ruajtjen e energjis%u00eb dhe n%u00eb rritjen e organizmit.ADNARN