Page 48 - Demo
P. 48
Te gjitar%u00ebt e lart%u00eb si njeriu, nd%u00ebrtimi dhe funksioni i sistemit tret%u00ebs %u00ebsht%u00eb shum%u00eb i ngjash%u00ebm me at%u00eb t%u00eb krimbit t%u00eb shiut dhe t%u00eb karkalecit. Ai p%u00ebrb%u00ebhet nga disa organe t%u00eb specializuara. N%u00eb %u00e7do organ kryhet nj%u00eb faz%u00eb e caktuar e procesit t%u00eb tretjes. P%u00ebrve%u00e7 gypit tret%u00ebs, sistemi tret%u00ebs te njeriu p%u00ebrfshin edhe disa organe t%u00eb tjera, si%u00e7 jan%u00eb: gj%u00ebndrat e p%u00ebshtym%u00ebs, m%u00ebl%u00e7ia, pankreasi, fshik%u00ebza e t%u00ebmthit. K%u00ebto organe prodhojn%u00eb l%u00ebngje tret%u00ebse, t%u00eb cilat ndihmojn%u00eb n%u00eb procesin e tretjes s%u00eb ushqimit.Gypi tret%u00ebs te njeriu nuk ka t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn madh%u00ebsi n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb gjat%u00ebsin%u00eb e tij. Vendevende, ai paloset, duke rritur k%u00ebshtu sip%u00ebrfaqen tret%u00ebse dhe p%u00ebrthith%u00ebse t%u00eb ushqimit. Tretja fillon n%u00eb goj%u00eb, fal%u00eb veprimit mekanik t%u00eb dh%u00ebmb%u00ebve dhe p%u00ebrpunimit kimik t%u00eb p%u00ebshtym%u00ebs. Ushqimi i homogjenizuar kalon n%u00eb fyt e m%u00eb pas n%u00eb ezofag. Pas l%u00ebvizjeve q%u00eb b%u00ebn ezofagu, ushqimi p%u00ebrfundon n%u00eb stomak, ku bie n%u00eb kontakt me l%u00ebngun tret%u00ebs t%u00eb tij. L%u00ebngu tret%u00ebs ndihmon n%u00eb vazhdimin e zb%u00ebrthimit t%u00eb ushqimit. Ushqimi, tashm%u00eb i cop%u00ebtuar dhe i p%u00ebrpunuar, kalon pjes%u00eb-pjes%u00eb n%u00eb zorr%u00ebn e holl%u00eb. K%u00ebtu tretja ndihmohet nga pankreasi dhe m%u00ebl%u00e7ia. Zorra e holl%u00eb p%u00ebson disa palosje, t%u00eb cilat rritin sip%u00ebrfaqen tret%u00ebse. Gjithashtu, muret e brendshme t%u00eb zorr%u00ebs s%u00eb holl%u00eb kan%u00eb disa gj%u00ebndra q%u00eb prodhojn%u00eb l%u00ebngun e zorr%u00ebs, t%u00eb cilat do t%u00eb vazhdojn%u00eb zb%u00ebrthimin e l%u00ebnd%u00ebve ushqyese tashm%u00eb t%u00eb p%u00ebrpunuara. Palosjet e mureve t%u00eb zorr%u00ebs s%u00eb holl%u00eb formojn%u00eb disa zgjatime n%u00eb form%u00ebn e gishtave q%u00eb quhen vile. %u00c7do vil p%u00ebrmban shum%u00eb mikrovile. Vilet kan%u00eb shum%u00eb en%u00eb gjaku, n%u00ebp%u00ebr t%u00eb cilat kalojn%u00eb l%u00ebnd%u00ebt ushqyese t%u00eb p%u00ebrthithura. Zorra e trash%u00eb %u00ebsht%u00eb pjesa ku mb%u00ebrrijn%u00eb mbetjet e tretjes. Prej saj dhe mbetjeve p%u00ebrthithet uji. Nj%u00eb pjes%u00eb e mbetjeve shkon drejt fundit t%u00eb sistemit tret%u00ebs, q%u00eb %u00ebsht%u00eb anusi.M%u00ebl%u00e7ia, organi q%u00eb ndihmon n%u00eb procesin e tretjes s%u00eb l%u00ebnd%u00ebve n%u00eb sistemin tret%u00ebs, kryen disa funksione, si: depoziton sheqerin n%u00eb form%u00ebn e l%u00ebnd%u00ebs rezerv%u00eb, p%u00ebrpunon proteinat, depoziton disa lloje vitaminash etj. M%u00ebl%u00e7ia prodhon l%u00ebngun biliar, i cili ndihmon n%u00eb cop%u00ebtimin e yndyrave. Pankreasi %u00ebsht%u00eb nj%u00eb gj%u00ebnd%u00ebr tjet%u00ebr q%u00eb ndihmon n%u00eb tretjen e ushqimeve. Ai prodhon l%u00ebngun pankreatik t%u00eb mbushur me l%u00ebngje tret%u00ebse, t%u00eb cilat ndihmojn%u00eb n%u00eb zb%u00ebrthimin e ushqimit.Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Si klasifikohet sistemi i tretjes te kurrizor%u00ebt?2.%u00c7far%u00eb karakteristikash ka sistemi i tretjes te shpend%u00ebt?3.Cilat jan%u00eb gj%u00ebndrat q%u00eb ndihmojn%u00eb n%u00eb procesin e tretjes te gjitar%u00ebt?4.Si bashk%u00ebpunojn%u00eb gj%u00ebndrat e p%u00ebshtym%u00ebs, pankreasi dhe m%u00ebl%u00e7ia te gjitar%u00ebt, p%u00ebr t%u00eb siguruar tretjen e duhur t%u00eb ushqimit?46
