Page 59 - Demo

57Nr. Grupi i gjakut Aglutinogjenet Aglutininat10 %u2013 %u03b1 dhe %u03b22 A A %u03b13 B B %u03b24 ABA, B %u2013Si%u00e7 e shohim n%u00eb tabel%u00eb, grupi 0 %u00ebsht%u00eb i kund%u00ebrt me grupin AB, si%u00e7 %u00ebsht%u00eb edhe grupi A me grupin B. N%u00eb qoft%u00eb se aglutinogjenet e rruazave t%u00eb kuqe t%u00eb nj%u00eb individi q%u00eb jep gjak, takohen me kund%u00ebrtrupat (aglutininat) specifik%u00eb t%u00eb plazm%u00ebs s%u00eb individit q%u00eb e merr at%u00eb gjak (p.sh., grupi A me grupin B, pra, aglutinogjeni A me aglutinin%u00ebn %u03b1), ndodh nj%u00eb reaksion specifik, i cili %u00e7on n%u00eb mpiksje (koagulim) t%u00eb eritrociteve. Kjo dukuri quhet aglutinim dhe mund t%u00eb shkaktoj%u00eb vdekje.Njohja e grupeve t%u00eb gjakut sh%u00ebnoi nj%u00eb revolucion t%u00eb v%u00ebrtet%u00eb n%u00eb fush%u00ebn e mjek%u00ebsis%u00eb lidhur me dh%u00ebnien dhe marrjen e gjakut nd%u00ebrmjet individ%u00ebve t%u00eb ndrysh%u00ebm. Kur shmanget mund%u00ebsia e aglutinimit, shk%u00ebmbimi %u00ebsht%u00eb pa rrezik. Nga skema duket qart%u00eb se grupi 0 %u00ebsht%u00eb dh%u00ebn%u00ebs universal, kurse grupi AB marr%u00ebs universal.Faktori rhezusRreth 40 vjet pas zbulimit t%u00eb grupeve A, B, 0, u identifikua edhe nj%u00eb faktor tjet%u00ebr, i cili quhet faktori rhezus (Rh). Ky faktor mund t%u00eb jet%u00eb Rh+ ose Rh%u2013. Kur nj%u00eb grup Rh+ p%u00ebrzihet me nj%u00eb grup me Rh%u2013, ndodh dukuria e aglutinimit (q%u00eb p%u00ebrmend%u00ebm m%u00eb sip%u00ebr).Gjat%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb shtatz%u00ebnis%u00eb, shqyrtimi i faktorit Rh merr nj%u00eb r%u00ebnd%u00ebsi t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb. N%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi, faktori Rh+ %u00ebsht%u00eb zot%u00ebruesndaj faktorit Rh%u2013. N%u00ebse n%u00ebna e fetusit %u00ebsht%u00eb Rh%u2013 (rhezus negativ) dhe babai %u00ebsht%u00eb heterozigot%u00eb (e ka t%u00eb fsheht%u00eb rhezusin negativ), probabiliteti q%u00eb f%u00ebmija t%u00eb jet%u00eb Rh+ %u00ebsht%u00eb 50%. Qelizat e kuqe Rh+ t%u00eb f%u00ebmij%u00ebs kalojn%u00eb, p%u00ebrmes placent%u00ebs, n%u00eb sistemin e qarkullimit t%u00eb gjakut t%u00eb n%u00ebn%u00ebs. Prania e k%u00ebtyre antigjeneve Rh shkakton te n%u00ebna prodhimin e antitrupave Rh%u2013. Gjat%u00eb k%u00ebsaj shtatz%u00ebnie dhe n%u00eb ato pasardh%u00ebse me nj%u00eb fetus Rh+, antitrupat Rh%u2013 t%u00eb prodhuar nga n%u00ebna, mund t%u00eb kalojn%u00eb placent%u00ebn dhe t%u00eb shkat%u00ebrrojn%u00eb qelizat e kuqe t%u00eb gjakut t%u00eb f%u00ebmij%u00ebs. Kjo njihet si s%u00ebmundja hemolitike e t%u00eb porsalindurit, p%u00ebr shkak se pas lindjes s%u00eb tij, ndodh hemoliza (shkat%u00ebrrimi i qelizave t%u00eb kuqe t%u00eb gjakut t%u00eb tij).Pyetje rreth m%u00ebsimit1.Cilat jan%u00eb grupet e gjakut?2.Parashikoni cilat grupe jan%u00eb t%u00eb p%u00ebrshtatshme p%u00ebr t%u2019i dhuruar gjak nj%u00eb njeriu me grupin A.3.Hulumtoni n%u00eb internet p%u00ebr informacione m%u00eb t%u00eb zgjeruara rreth aglutinimit. Aty mund t%u00eb gjeni artikuj shkencor%u00eb, video shpjeguese dhe materiale t%u00eb tjera informative, q%u00eb do t%u2019ju ndihmojn%u00eb ta kuptoni m%u00eb mir%u00eb k%u00ebt%u00eb dukuri.Faktori rhezus dhe fetusiSkema e dhurimit t%u00eb gjakut