Page 61 - Demo

59Lija e dhenveS%u00ebmundjet imunologjikeOrganizmi i njeriut, nga m%u00ebnyra se si bie n%u00eb kontakt me nj%u00eb patogjen, krijon dy forma t%u00eb imunitetit; imunitet pasiv dhe aktiv. Kur trupi i njeriut bie n%u00eb kontakt me nj%u00eb patogjen e prej k%u00ebsaj zhvillohet nj%u00eb infeksion, aktivizohet imuniteti aktiv. Individi do t%u2019i prodhoj%u00eb vet%u00eb antitrupat e tij. Duke qen%u00eb se ky aktivizim i antitrupave do t%u00eb ndodh%u00eb n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb natyrshme, ai mund t%u00eb quhet dhe imunitet aktiv natyror.Imuniteti mund t%u00eb krijohet edhe n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb artificiale, p%u00ebrmes injektimit t%u00eb antigjeneve brenda organizmit. Kjo form%u00eb e imunitetit artificial quhet ndryshe vaksinim. P%u00ebrgjigjja imunitare %u00ebsht%u00eb e ngjashme me at%u00eb q%u00eb ndodh n%u00eb rastin e infektimit t%u00eb organizmit e mund t%u00eb jet%u00eb efektive p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb t%u00eb gjat%u00eb.N%u00eb t%u00eb dyja format e imunitetit, duhet nj%u00ebfar%u00eb kohe p%u00ebr t%u00eb formuar nj%u00eb grup t%u00eb qelizave B dhe T.N%u00eb rast se nj%u00eb individ infektohet dhe preket nga nj%u00eb s%u00ebmundje e rrezikshme p%u00ebr jet%u00ebn e tij, si p.sh. tetanosi, p%u00ebr t%u2019i shp%u00ebtuar jet%u00ebn, nevojitet nj%u00eb mbrojtje m%u00eb e shpejt%u00eb.Sistemi imunitar i nj%u00eb t%u00eb porsalinduri nuk %u00ebsht%u00eb aq funksional sa ai i nj%u00eb f%u00ebmije pak m%u00eb t%u00eb rritur apo i nj%u00eb t%u00eb rrituri. Gjithsesi, nuk mund t%u00eb themi q%u00eb f%u00ebmij%u00ebt e porsalindur jan%u00eb fare t%u00eb pambrojtur, sepse mbrojtjen e par%u00eb ata e kan%u00eb marr%u00eb nga gjaku i n%u00ebn%u00ebs gjat%u00eb shtatz%u00ebnis%u00eb. Ky lloj imuniteti quhet imunitet pasiv natyror. Imuniteti pasiv nuk ka kontakt t%u00eb drejtp%u00ebrdrejt%u00eb me mikrogjalles%u00ebn q%u00eb shkakton s%u00ebmundje, por jep nj%u00eb p%u00ebrgjigje t%u00eb menj%u00ebhershme dhe t%u00eb p%u00ebrkohshme.Vaksinat jan%u00eb preparate q%u00eb krijojn%u00eb n%u00eb organizmin e njeriut nj%u00eb mbrojtje t%u00eb menj%u00ebhershme e disa prej tyre, mbrojtje t%u00eb p%u00ebrhershme.Antitrupat q%u00eb krijohen, mund t%u00eb q%u00ebndrojn%u00eb n%u00eb gjak (limf%u00eb) gjat%u00eb gjith%u00eb jet%u00ebs, duke e b%u00ebr%u00eb k%u00ebshtu t%u00eb pamundur veprimin e agjentit infektues t%u00eb s%u00eb nj%u00ebjt%u00ebs s%u00ebmundje. P%u00ebr pasoj%u00eb, njeriu b%u00ebhet imun ndaj asaj s%u00ebmundjeje. Po at%u00ebher%u00eb, p%u00ebrse s%u00ebmuremi s%u00ebrish nga gripi,n%u00ebse e kemi kaluar si s%u00ebmundje ose jemi vaksinuar? Nj%u00eb prej p%u00ebrgjigjeve q%u00eb mund t%u00eb japim p%u00ebr k%u00ebt%u00eb pyetje %u00ebsht%u00eb kjo: virusi i gripit me t%u00eb cilin infektohemi, nuk %u00ebsht%u00eb i nj%u00ebjt%u00eb, prandaj antitrupat e formuar m%u00eb her%u00ebt nuk na ndihmojn%u00eb. Kjo %u00ebsht%u00eb edhe arsyeja pse duhet t%u00eb vaksinohemi %u00e7do vjesht%u00eb p%u00ebr t'u mbrojtur nga gripi.Disa s%u00ebmundje q%u00eb luftojn%u00eb sistemin imunitar dhe q%u00eb kan%u00eb krijuar probleme n%u00eb historin%u00eb e njer%u00ebzimit jan%u00eb: varicela (lija e dhenve), fruthi etj.Varicela (lija e dhenve) %u00ebsht%u00eb nj%u00eb s%u00ebmundje e rrezikshme dhe mjaft infektive.