Page 76 - Demo

p%u00ebr nga nd%u00ebrtimi. T%u00eb gjitha k%u00ebto kan%u00eb p%u00ebr funksion ekskretimin e l%u00ebnd%u00ebve t%u00eb tep%u00ebrta ose t%u00eb produkteve q%u00eb gjallesa duhet t%u2019i nxjerr%u00eb jasht%u00eb.Te planaria, nj%u00eb gjalles%u00eb e uj%u00ebrave t%u00eb %u00ebmbla, ekskretimi kryhet me an%u00eb t%u00eb nj%u00eb sistemi gypash special%u00eb p%u00ebr t%u00eb nxjerr%u00eb ujin e tep%u00ebrt, por edhe produktet e ekskretimit.Gjallesat q%u00eb jetojn%u00eb n%u00eb tok%u00eb, nuk duhet t%u00eb humbasin sasi t%u00eb m%u00ebdha uji. Nd%u00ebrkoh%u00eb, produktet e ekskretimit n%u00eb p%u00ebrgjith%u00ebsi nuk treten n%u00eb uj%u00eb. Trupi i karkalecit, p%u00ebr shembull, %u00ebsht%u00eb i pajisur me gypa t%u00eb shumt%u00eb, t%u00eb cil%u00ebt p%u00ebrfundojn%u00eb n%u00eb zgavr%u00ebn e zorr%u00ebs. K%u00ebta gypa e kan%u00eb filles%u00ebn nga hap%u00ebsirat e trupit ku gjaku qarkullon jasht%u00eb en%u00ebve t%u00eb gjakut. N%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb, gjaku filtrohet brenda gypave, duke ve%u00e7uar l%u00ebnd%u00ebt q%u00eb nuk i duhen m%u00eb organizmit.Te gjallesat e larta, si%u00e7 jan%u00eb shpend%u00ebt dhe gjitar%u00ebt, struktura q%u00eb ndihmon largimin e l%u00ebnd%u00ebve nga trupi i tyre %u00ebsht%u00eb nefroni. Nefronet jan%u00eb tuba t%u00eb vegj%u00ebl q%u00eb gjenden n%u00eb veshk%u00eb, t%u00eb pajisur me kapsula (kapsula e Baumanit) n%u00eb form%u00ebn e kup%u00ebs, t%u00eb cilat rrethojn%u00eb nj%u00eb l%u00ebmsh t%u00eb ngjeshur kapilar%u00ebsh gjaku (glomerula). K%u00ebta kapilar%u00eb filtrojn%u00eb mbetjet e gjakut, duke mbajtur molekulat e dobishme dhe duke prodhuar urin%u00ebn. Nefroni %u00ebsht%u00eb nj%u00ebsia baz%u00eb funksionale e veshk%u00ebs. Aty ndodh procesi i formimit t%u00eb urin%u00ebs, i cili kalon n%u00ebp%u00ebr tri faza: filtrimi, rip%u00ebrthithja dhe sekretimi.Ndonj%u00ebher%u00eb, veshkat mund t%u00eb mos funksionojn%u00eb n%u00eb m%u00ebnyr%u00ebn e duhur. Problemet q%u00eb mund t%u00eb shfaqen aty jan%u00eb t%u00eb ndryshme: nga format e infeksionit, deri n%u00eb d%u00ebmtimin e r%u00ebnd%u00eb t%u00eb veshk%u00ebs. D%u00ebmtimi i plot%u00eb i veshk%u00ebs b%u00ebn q%u00eb ureja dhe mbetje t%u00eb tjera t%u00eb mbeten n%u00eb gjak dhe, n%u00ebse nuk largohen nga trupi, mund t%u00eb shkaktojn%u00eb vdekjen.Nefroniglomerulaarteriolakapilar%u00ebttubi mbledh%u00ebsPyetje rreth m%u00ebsimit1.Cilat jan%u00eb proceset q%u00eb i ndihmojn%u00eb gjallesat e thjeshta n%u00eb ekskretimin e l%u00ebnd%u00ebve?2.Cila %u00ebsht%u00eb struktura m%u00eb e komplikuar q%u00eb takohet n%u00eb gjallesat e larta?3.Hulumtoni n%u00eb internet ose n%u00eb revista shkencore p%u00ebr t%u00eb gjetur shembuj t%u00eb tjer%u00eb t%u00eb kafsh%u00ebve q%u00eb p%u00ebrdorin sisteme t%u00eb ndryshme t%u00eb ekskretimit. P%u00ebrshkruani se si funksionon sistemi i tyre i ekskretimit dhe cilat jan%u00eb disa nga p%u00ebrshtatjet e tyre ndaj mjedisit.74