Page 79 - Demo

77Mbulesa trupore (l%u00ebkura), nd%u00ebrtimi i sajL%u00ebkura %u00ebsht%u00eb organ elastik, muskulor, q%u00eb mb%u00ebshtjell trupin e organizmave t%u00eb gjall%u00eb. Te njeriu, ajo p%u00ebrb%u00ebn 15% t%u00eb pesh%u00ebs trupore, pra, %u00ebsht%u00eb organi m%u00eb i madh. L%u00ebkura %u00ebsht%u00eb nj%u00eb membran%u00eb e trash%u00eb, elastike dhe e q%u00ebndrueshme, e cila s%u00eb bashku me thonjt%u00eb, flok%u00ebt dhe gj%u00ebndrat e djers%u00ebs p%u00ebrb%u00ebjn%u00eb sistemin mbrojt%u00ebs t%u00eb trupit. L%u00ebkura p%u00ebrb%u00ebhet nga tri shtresa kryesore: epiderma (shtresa e sip%u00ebrme), derma (shtresa e mesme) dhe hipoderma (shtresa e poshtme).Epiderma %u00ebsht%u00eb pjesa sip%u00ebrfaq%u00ebsore e l%u00ebkur%u00ebs dhe p%u00ebrb%u00ebhet nga indi epitelial. Qelizat q%u00eb ndodhen n%u00eb pjes%u00ebn m%u00eb sip%u00ebrfaq%u00ebsore t%u00eb epiderm%u00ebs formojn%u00eb nj%u00eb shtres%u00eb me qeliza t%u00eb vdekura, t%u00eb cilat p%u00ebrmbajn%u00eb keratin%u00eb. K%u00ebto qeliza z%u00ebvend%u00ebsohen vazhdimisht nga qelizat e gjalla, t%u00eb vendosura posht%u00eb tyre. Keratina %u00ebsht%u00eb nj%u00eb protein%u00eb e cila e b%u00ebn l%u00ebkur%u00ebn t%u00eb q%u00ebndrueshme ndaj ujit dhe faktor%u00ebve t%u00eb tjer%u00eb atmosferik%u00eb. Duke u p%u00ebrzier me l%u00ebnd%u00eb yndyrore, qelizat e vdekura t%u00eb epiderm%u00ebs formojn%u00eb nj%u00eb shtres%u00eb mbrojt%u00ebse, e cila pengon dep%u00ebrtimin e mikroorganizmave p%u00ebrmes tyre. Disa nga qelizat e epiderm%u00ebs jan%u00eb t%u00eb specializuara t%u00eb prodhojn%u00eb nj%u00eb pigment me ngjyr%u00eb t%u00eb verdh%u00eb n%u00eb kafe, ose t%u00eb kuqe n%u00eb t%u00eb zez%u00eb, duke i dh%u00ebn%u00eb k%u00ebshtu pigmentin (ngjyr%u00ebn) l%u00ebkur%u00ebs. Qeliza t%u00eb tilla quhen melanocite dhe l%u00ebnda q%u00eb ato p%u00ebrmbajn%u00eb em%u00ebrtohet melanin%u00eb. Derma %u00ebsht%u00eb shtres%u00eb funksionale e l%u00ebkur%u00ebs dhe ndodhet n%u00ebn epiderm%u00eb. Ajo p%u00ebrb%u00ebhet nga indi lidhor, i cili e b%u00ebn l%u00ebkur%u00ebn elastike dhe t%u00eb q%u00ebndrueshme. Derma p%u00ebrmban n%u00eb vetvete shum%u00eb en%u00eb gjaku, folikulat (rr%u00ebnj%u00ebt) e qimeve, A e dini se%u2026Njer%u00ebzit q%u00eb kan%u00eb shum%u00eb melanin%u00eb, kan%u00eb dhe ngjyr%u00eb m%u00eb t%u00eb err%u00ebt t%u00eb l%u00ebkur%u00ebs. Melanina thith rrezet ultraviolet t%u00eb diellit. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye, kur q%u00ebndrojm%u00eb p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb t%u00eb gjat%u00eb n%u00eb diell, l%u00ebkura jon%u00eb nxihet. Sidoqoft%u00eb, ekspozimi i gjat%u00eb n%u00eb diell mund t%u00eb jet%u00eb i d%u00ebmsh%u00ebm jo vet%u00ebm p%u00ebr l%u00ebkur%u00ebn, por edhe p%u00ebr sh%u00ebndetin. N%u00eb shum%u00eb raste, ai rezulton t%u00eb jet%u00eb nj%u00eb nd%u00ebr faktor%u00ebt kryesor%u00eb q%u00eb shkaktojn%u00eb kancerin e l%u00ebkur%u00ebs.Struktura e nd%u00ebrtimit t%u00eb l%u00ebkur%u00ebsporeqimekeratinagj%u00ebnd%u00ebr djersereceptor ndijornervarterieven%u00ebfolikuli i qimesgj%u00ebnd%u00ebr yndyreDHJAM%u00cbDERMAEPIDERMAmuskul2.22