Page 85 - Demo

83at%u00ebher%u00eb aksoni do t%u00eb arrinte nj%u00eb gjat%u00ebsi t%u00eb pakt%u00ebn 1 km. Shumica e aksoneve jan%u00eb t%u00eb veshura me nj%u00eb mbules%u00eb q%u00eb p%u00ebrb%u00ebhet prej nj%u00eb l%u00ebnde t%u00eb quajtur mielin%u00eb. K%u00ebll%u00ebfi i mielin%u00ebs nuk %u00ebsht%u00eb i vazhduesh%u00ebm. N%u00eb pjes%u00eb t%u00eb caktuara ai shk%u00ebputet dhe neuroni i ekspozohet mjedisit rrethues. K%u00ebto shk%u00ebputje p%u00ebrb%u00ebjn%u00eb ngushtimet e Ranvies%u00eb.Aksonet e veshura me mielin%u00eb, kan%u00eb aft%u00ebsi q%u00eb ta tej%u00e7ojn%u00eb nxitjen nervore me shpejt%u00ebsi mjaft t%u00eb madhe, e cila n%u00eb disa raste mund t%u00eb arrij%u00eb edhe 120 m/sek, kurse aksonet %u201ce zhveshura%u201d e tej%u00e7ojn%u00eb at%u00eb me nj%u00eb shpejt%u00ebsi q%u00eb %u00ebsht%u00eb dhjet%u00eb her%u00eb m%u00eb e vog%u00ebl.Llojet e qelizave nervoreFijet nervore n%u00eb p%u00ebrb%u00ebrjen e nervave s%u2019jan%u00eb gj%u00eb tjet%u00ebr ve%u00e7se aksone qelizash nervore. Trupat e qelizave nervore bashkohen p%u00ebr t%u00eb formuar nyjat nervore ose qendrat nervore. T%u00eb parat formohen jasht%u00eb sistemit nervor qendror dhe t%u00eb dytat, jasht%u00eb qendrave nervore. Trupat e neuroneve ndodhen gjithmon%u00eb n%u00eb l%u00ebnd%u00ebn e p%u00ebrhim%u00ebt t%u00eb qendrave nervore, n%u00eb nyjat nervore, si dhe n%u00eb disa organe shqisash. Ato nuk ndodhen kurr%u00eb n%u00eb l%u00ebnd%u00ebn e bardh%u00eb ose n%u00eb gjat%u00ebsin%u00eb e nervave. Neuronet ndahen n%u00eb tri grupe t%u00eb m%u00ebdha: neurone l%u00ebvizore, t%u00eb cilat e tej%u00e7ojn%u00eb nxitjen nervore nga palca dhe truri drejt organeve vepruese; neurone ndijore, q%u00eb e tej%u00e7ojn%u00eb k%u00ebt%u00eb nxitje nga organet e brendshme drejt organeve vepruese; si dhe neurone t%u00eb nd%u00ebrmjetme, t%u00eb cilat mund%u00ebsojn%u00eb kalimin e nxitjes nga nj%u00ebri neuron te tjetri.Sistemi nervor ndahet n%u00eb dy pjes%u00eb kryesore: sistemi nervor qendror (SNQ) dhe sistemi nervor periferik (SNP). N%u00eb SNQ p%u00ebrfshihen palca kurrizore dhe truri, kurse n%u00eb SNP b%u00ebjn%u00eb pjes%u00eb t%u00eb gjitha nyjat dhe fijet nervore, t%u00eb cilat p%u00ebrfundojn%u00eb n%u00eb SNQ, ose dalin prej andej dhe shkojn%u00eb n%u00eb organet e ndryshme t%u00eb trupit.P%u00ebr t%u00eb kuptuar si funksionon SNQ-ja, s%u00eb pari duhet t%u00eb njihemi me pjes%u00ebt e tij kryesore, t%u00eb cilat jan%u00eb: palcakurrizore, shtylla e trurit, truri i vog%u00ebl, truri i nd%u00ebrmjet%u00ebm, truri i madh. Palca kurrizore sh%u00ebrben si nj%u00eb kordon gjigant, brenda t%u00eb cilit ngjiten dhe zbresin mij%u00ebra fije. T%u00eb parat ep%u00ebr%u00e7ojn%u00eb informacionin e mbledhur nga rrethinat e trupit drejt trurit, kurse t%u00eb dytat, b%u00ebjn%u00eb t%u00eb kund%u00ebrt%u00ebn. Shtylla e trurit p%u00ebrfshin palc%u00ebn e zgjatur, ur%u00ebn dhe trurin e mes%u00ebm. P%u00ebrmes shtyll%u00ebs s%u00eb trurit tej%u00e7oheninformacione t%u00eb shumta. N%u00eb t%u00eb ndodhen trupat e shum%u00eb neuroneve l%u00ebvizore (motore), t%u00eb cilatkontrollojn%u00eb tkurrjen e muskujve skeletor%u00eb t%u00eb kok%u00ebs dhe t%u00eb faqeve. N%u00eb shtyll%u00eb z%u00eb fill nj%u00eb nga nervatkryesor%u00eb parasimpatik%u00eb, i cili deg%u00ebzohet dhe p%u00ebrcjell impulsin nervor te pothuajse Llojet e neuroneve