Page 34 - Demo

Kreu 3 Elementet dhe përbërjet kimike32 3 Elementet dhe përbërjet kimike 33Përbërjet kimikeMë poshtë jepen disa njohuri të rëndësishme që duhen zbatuar për emërtimin e përbërjeve kimike:1. Emërtimi i oksideve bazikeFormula e përgjithshme e oksideve bazike është X O2 n , ku: X simboli i metalit n valenca e tijGjatë studimit të oksideve të metaleve dallojmë:a) metale, të cilat në përbërjet kimike shfaqin vetëm një lloj valence;(Emërtimi i oksideve në këtë rast bëhet duke vendosur në fillim fjalën “oksid”, pastaj emrin e metalit.) b) metale, të cilat në përbërjet kimike shfaqin më shumë se një valencë. Ato formojnë dy ose më shumë lloje oksidesh. Emërtimi në këtë rast bëhet duke u bazuar te valenca e metalit. Për valencën më të ulët vendoset fjala “oksid” + emri i metalit në gjuhën latine + “or”. Për valencën më të lartë vendoset fjala “oksid” + emri i metalit në gjuhën latine + “ik” (-ik dhe -or janë prapashtesa).Metale që shfaqin vetëm një lloj valenceMetale që shfaqin më shumë se një valencë, formojnë më shumë se një oksidFormula e oksidit Emërtimi Formula - Emërtimi sipas IUPAC Emërtimi tjetërNa O2 Oksid natriumi FeO oksid ferror Oksid hekuri( II )Al O2 3 Oksid alumini Fe O2 3 oksid ferrik Oksid hekuri( III )2. Emërtimi i oksideve acide:Struktura e molekulës X O2 n ,ku: X simboli i jometalit n valenca e tijGjatë studimit të oksideve të jometaleve dallojmë:a) jometale, të cilat në përbërjet kimike shfaqin vetëm një lloj valence.(Emërtimi i oksideve në këtë rast, bëhet duke vendosur në fillim fjalën “anhidrid”, pastaj emrin e jometalit + “ik”.)b) jometale, të cilat në përbërjet kimike shfaqin më shumë se një valencë. Ato formojnë dy ose më shumë lloje oksidesh. Emërtimi në këtë rast bëhet duke u bazuar te valenca e jometalit. Për valencën më të ulët vendoset fjala “anhidrid” + emri i jometalit + “or”. Për valencën më të lartë vendoset fjala “anhidrid” + emri i jometalit + “ik”.