Basic HTML Version

|  | Table of Contents |  | View Full Version

Page 111 - Demo
P. 111

                                        Rajonet e tjera të botësjugor të rajonit shtrihet Shkretëtira e Patagonisë, një terren i zhveshur dhe i ashpër në pjesën më të madhe të tij (shih hartën e figurës 1).HidrografiaRrjeti lumor i këtij rajoni është i dendur dhe i shpërndarë në të gjithë sipërfaqen e tij, ku shumica e lumenjve derdhet në Oqeanin Atlantik. Lumi më i madh është Amazona, i cili buron nga Andet dhe ka më shumë se 1000 degë. Pasi përshkon afërsisht gjysmën e kontinentit, ai derdh në oqean sasinë më të madhe të prurjeve në botë. Përveç Amazonës, lumenj të mëdhenj dhe me shumë degë janë edhe Orinoko, Parana etj. KlimaRadha jote1 ĂǌƵĂƌŶģŚĂƌƚģŶĞĮŐƵƌģƐϭ͕ƉģƌƐŚŬƌƵĂũĚŚĞǀůĞƌģƐŽƉŽǌŝƚģŶŐũĞŽŐƌĂĮŬĞƚģŵĞƌŝŬģƐ:ƵŐŽƌĞ͘2 WģƌĐĂŬƚŽŶģŶƌĂũŽŶĞƚƋģƉģƌďģũŶģƌĂũŽŶŝŶ͘3 WƐĞŵĞƌŝŬĂ:ƵŐŽƌĞŶũŝŚĞƚƐŝƌĂũŽŶŝŝŬŽŶƚƌĂƐƚĞǀĞƚģƉĞŝǌĂǌŚŝƚ͍4 ffiǀŝĚĞŶƚŽŬƵƐŚƚĞƚŶĂƚǇƌŽƌĞƚģƌĂũŽŶŝƚƚģŵĞƌŝŬģƐƐģ:ƵŐƵƚ͘5 WģƌŵĞƐ ŶũģĞƐĞũĞ ƉģƌƐŚŬƌƵĞƐĞ͕ ͞ƵĚŚģƚŽ͟ ŶģŵģŶǇƌģŝŵĂŐũŝŶĂƌĞ Ŷģ ƌĂũŽŶŝŶĞŵĞƌŝŬģƐ Ɛģ :ƵŐƵƚ ĚŚĞƉģƌƐŚŬƌƵĂũǀĞĕŽƌŝƚģĞƉĞŝǌĂǌŚĞǀĞƋģŶĚĞƐŚĂƚǇ͘6 WƐĞŬůŝŵĂĞƌĂũŽŶŝƚģƐŚƚģĞŶĚƌǇƐŚƵĞƐŚŵĞ͍7 ,ƵůƵŵƚŽ͕ƉģƌŐĂƟƚĚŚĞƉĂƌĂƋŝƚŶũģĚĞƚǇƌģƚĞŵĂƟŬĞŵďŝƐƉĞĐŝĮŬĂƚĞĞŬŽƐŝƐƚĞŵŝƚƚģWĞůůŐƵƚƚģŵĂǌŽŶģƐ͘ A e dini se... Pika më e lartë e rajonit të Amerikës së Jugut është maja Akonkagua, në Argjentinë, ndërsa pika më e ulët e tij është gadishulli Valdes, që shtrihet gjithashtu përgjatë bregut argjentinas.Për shkak të pozitës gjeografike, shtrirjes masive, kontrasteve të relievit, ndikimit të rrymave oqeanike dhe të masave ajrore, rajoni karakterizohet nga një shumëllojshmëri klimash. Kështu, në Pellgun e Amazonës dallohet klima ekuatoriale e lagësht; në jug të saj spikat klima tropikale me dy stinë të dallueshme; përgjatë Pampas dallohet klima subtropikale, ndërsa përgjatë Patagonisë dhe Atakamës ndeshen përkatësisht klima shkretinore dhe ajo gjysmëshkretinore. Në pjesën perëndimore të rajonit (përgjatë Andeve) ndeshet klima malore. Drejtimi dhe lartësia e Andeve shërbejnë edhe si një barrierë natyrore për erërat që vijnë nga Oqeani Paqësor. Bota e gjallëRajoni i Amerikës Jugore dallohet për një botë të gjallë të larmishme. Prania e Amazonës, sipërfaqes më të madhe të pyjeve tropikale në glob, ka krijuar kushtet e një mjedisi të përshtatshëm për rritjen e bimëve dhe kafshëve të ndryshme, ku dallohen disa lloje majmunësh dhe insektesh, peshqish të ujërave të ëmbla (p.sh. piranja), jaguari etj. Prania e oqeaneve mundëson gjithashtu zhvillimin e një bote ujore mjaft të pasur (peshkaqen, balena, foka etj.). Në lartësitë e Andeve rritet lama, shqiponja e Andeve etj.3DPMHQJD3HOOJXL$PD]RQÅV 3 45 3DPMHQJD$QGHWH.LOLW 3DPMHQJD6KNUHWÅWLUDH$WDNDPÅV109

| 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 |