Page 110 - Demo

MësimiI.1 3.7 Pozita gjeografikePjesa më e madhe e Amerikës Jugore shtrihet në Hemisferën Jugore dhe është rajoni që me skajin e tij jugor i afrohet më tepër Antarktidës. Ky rajon laget në perëndim nga Oqeani Paqësor, ndërsa gjithë pjesa tjetër e bregdetit laget nga Oqeani Atlantik. Ai ka kryesisht formën e një trekëndëshi dhe është i katërti për nga madhësia, si kontinent, duke zënë 12% të sipërfaqes së planetit.POZITA GJEOGRAFIKE DHE KUSHTET NATYRORE TË AMERIKËS SË JUGUTDiskutojmë: Amerika Jugore mund të quhet rajoni i kontrasteve të mëdha të peizazhit, i cili karakterizohet nga një ndërthurje e maleve me ultësira, rrafshnalta, pllaja dhe shkretëtira. Në këtë rajon gjenden disa nga peizazhet më të njohura në botë, p.sh.: pellgu i Amazonës me xhunglën tropikale dhe me shumëllojshmëri të botës së gjallë; Andet ose “muri gjigant” i rajonit me borë të përhershme; shkretëtira e Atakamës dhe ajo e Patagonisë; vullkane të larta, si dhe plazhe nga më të njohurat e më të vizituarat prej turistëve. Për cilin nga këto peizazhe keni më tepër informacion? Përshkruani veçoritë e tyre kryesore.Fjalë kyçe pozita gjeografike kushtet natyrore ARGJENTINËNgushtica e MagelanitGadishulli ValdesPika më e ulët e Amerikës Jugore(-40m) SaltaBelem Sao LuisTeresinaFortalezaNatalResifeMaseioSalvadorMacapaParamariboKajenaXhorxhtaunKarakasBogotaBoa VistaUltësira e OrinokosKuitoLimaBraziliaBeloHorizonteSanta KruzMontevideoMar del Plata Bahia BlankaStanlejKepi HornISHUJT FALKLANDPellgu i AmazonësAndetKOLUMBIGUAJANAOqeaniPa q ë s o rOqean i A t l an t i kURUGUAIMaja Akonkangua(6962m)Shk retëtira e AtakamësR r a fs h n a l t a e G u a j a n ë sShk retëtira e Patagonisë P a m p aBuenos AiresSantiagoLumi BeniLumi XinguLumi NegroLumi TokantisAmazonaAmazonaLumi UkajaliPERUBOLIVISURINAMI GUAJANA FRANCEZETropiku i GaforresEkuatoriLumi ParaguaiLumi ParanaLumi Parana De la PlataLumi San FranciskoResistenciaSanta Fe SaltoPorto AlegreKuritibaSan PaoloRio de ZhaneiroKampo GrandeLa Paz80 60 40 2040202002040100080 60 40PARAGUAI AsuncionLumi OrinokoLumi MadeiraLumi M arano nLumi MamoreAN D E TKryeqytetetQytetet kryesoreLumenjtëKufiri shtetërorLEGJENDËPllajaBrazilianeEKUADORBRAZILKILIVENEZUELËHarta fiziko-gjeografike e UDMRQLWWÅ$PHULNÅVVÅ-XJXW 1A t 20ĂnjƵĂƌ Ŷģ ǀĞĕĂŶƟƚģ Ƌģ ƉĂƌĂƋĞƚ ƌĂũŽŶŝ Ŷģ ƉůĂŶŝŶ ĮnjŝŬ ĚŚĞ ĂƚģŬƵůƚƵƌŽƌ͕ĚĂůůŽŚĞŶŬģƚŽŶģŶƌĂũŽŶĞ͗1. ƌĂnjŝůŝ͕ƋģnjģƌƌĞƚŚϱϬйƚģŵĞƌŝŬģƐ:ƵŐŽƌĞ͖2. ŵĞƌŝŬĂ:ƵŐŽƌĞŬĂƌĂŝďŝĂŶĞ͕ŬƵƉģƌĨƐŚŝŚĞŶsĞŶĞnjƵĞůĂ͕<ŽůƵŵďŝĂ͕'ƵĂũĂŶĂ͕^ƵƌŝŶĂŵŝĚŚĞ'ƵĂũĂŶĂ&ƌĂŶĐĞnjĞ͖3. WĞƌģŶĚŝŵŝŶĚŝĂŶ͕ŬƵďģũŶģƉũĞƐģWĞƌƵũĂ͕ffiŬƵĂĚŽƌŝĚŚĞŽůŝǀŝĂ͖4. ŵĞƌŝŬĂ :ƵŐŽƌĞĞŐũĞƌģƐŝƐģ ƐģŵĞƐŵĞ͕Ŷģ ƚģĐŝůģŶƉģƌĨƐŚŝŚĞŶŬĂƚģƌǀĞŶĚĞƚŵģũƵŐŽƌĞ;ƌŐũĞŶƟŶĂ͕<ŝůŝ͕hƌƵŐƵĂŝĚŚĞWĂƌĂŐƵĂŝͿ͘ Kushtet natyrore të rajonitRelieviRreth 1/3 e territorit të Amerikës Jugore e zë Pellgu i Amazonës, që është edhe pellgu ujëmbledhës më i madh në botë. Në perëndim të rajonit, nga Panamaja deri në skajin më jugor të tij, shtrihen Andet, një prej vargjeve malore më të gjata e më të larta të planetit, me maja të mprehta dhe me borë të përhershme. Në to gjenden disa nga vullkanet më të mëdha të planetit. Në lartësinë e Andeve të Kilit shtrihet shkretëtira e Atakamës, e cila ka trajtën e një pllaje të ftohtë, të thatë (me reshje të pakta), me peizazh të zhveshur dhe me depozitime llave e kripërash. Në juglindje të pellgut të Amazonës shtrihet Pllaja Braziliane, e përbërë nga disa vargje malore. Në veri të rajonit shtrihet Rrafshnalta e Guajanës, një pllajë e gjerë me pyje tropikale, me lumenj, ujëvara dhe me gryka të thella, në perëndim të së cilës shtrihet Ultësira e Orinokos, fusha më e madhe e më pjellore e rajonit. Në pjesën jugore të rajonit shtrihet Pampa, një fushë e madhe dhe e njohur për fermat e saj blegtorale. Në skajin 3DPMHQJDT\\WHWLLQNDV0DÁX3LÁX2RAJONI I AMERIKËSSË JUGUT108