Page 112 - Demo

MësimiI.1 3.8 Popullimi dhe kultura më e hershme e rajonitRreth 1000 vjet më parë, Andet përbënin hapësirën më të populluar dhe të organizuar të Amerikës së Jugut (edhe pse sot popullsitë e këtij rajoni janë vendosur në veri dhe në lindje të tij). Në luginat e Andeve, në basene dhe në vendet përgjatë bregdetit të Paqësorit lulëzoi një numër i madh kulturash. Popullsia inkase, e cila ishte pasardhëse e popujve të vjetër (të vendosur në Amerikën e Jugut gjatë periudhës së migrimeve, kur Ngushtica e Beringut ishte e kalueshme), zgjeroi veprimtarinë dhe përhapjen gjeografike të saj mbi këto kultura. Me përparimin e tyre nga Baseni Cuzco drejt Andeve Peruane, inkasit krijuan në shek. XII perandorinë më të madhe të rajonit (me mbi 20 milionë banorë, nga Kolumbia Jugore deri në Kilin Qendror). Ata u dalluan si administratorë të mirë dhe profesionistë në ndërtimin e rrugëve dhe urave. Qytetërimi i inkasve ra në vitin 1553, për shkak të revoltave të brendshme (kundër POPULLIMI, KULTURA DHE ZHVILLIMI EKONOMIK I AMERIKËS SË JUGUTDiskutojmë: Shtete të këtij rajoni, si Brazili, Argjentina dhe Uruguai, kanë skuadra kombëtare shumë të njohura, disa herë fituese të kampionateve botërore të futbollit. Nëse shohim me vëmendje përbërjen e ekipeve të tyre, do të dallojmë se ato përfaqësojnë një diversitet të popullsisë. Sillni shembuj të tjerë dhe argumentoni secilin rast. Fjalë kyçe popullimi dhe kultura më e hershme e rajonit popullimi i sotëm i rajonit modelet e zhvillimit ekonomikO Q E A N I ATLANTIKO Q E A N I PAQËSORD e t i i K a r a i b e v e2000040 60 0 0 800002004001000 800 600KILIARGJENTINËURUGUAIISHUJT FALKLAND(B.M)BOLIVIGUAJANA FRANCEZE GUAJANËSURINAMIPERUEKUADORKOLUMBIBRAZILVENEZUELËTropiku i BricjapitLEGJENDËAfrikanëMetisëTë bardhëAmerindianëRruga e pushtimit spanjollRruga e pushtimit portugezKufijtë kolonialëPARAGUAI00400200 400800600 milje1200 kilometra+DUWDSDUDTHWVKWULUMHQJMHRJUDILNHWÅSRSXOOVLYHNU\\HVRUHQÅUDMRQLQH$PHULNÅVVÅ-XJXW3LNWXUDWUHJRQ]KYLOOLPLQHQMÅFHUHPRQLHLQNDVH2Qytetërimi i inkasve ra në vit00ŵĞƌŝŬĂĞ:ƵŐƵƚŶƵŬģƐŚƚģǀĞƚģŵŶũģƌĂũŽŶƋģŬĂƌĂŬƚĞƌŝnjŽŚĞƚŶŐĂĚŝǀĞƌƐŝƚĞƟŝƉĞŝnjĂnjŚĞǀĞ͕ƉŽƌĞĚŚĞŶŐĂƐŚƵŵģůůŽũƐŚŵģƌŝĂĚŚĞŐģƌƐŚĞƟŵŝŬƵůƚƵƌŽƌ͘<ũŽǀũĞŶƐŝƌĞnjƵůƚĂƚŝŵďŝǀĞŶĚŽƐũĞƐĚŚĞŝŶĚģƌƚŚƵƌũĞƐƐģŬƵůƚƵƌĂǀĞƚģǀĞŶĚĂƐǀĞ;ƋģĞŬĂŶģƉŽƉƵůůƵĂƌŬģƚģƌĂũŽŶƉĂƌĂƉƵƐŚƟŵŝƚĞǀƌŽƉŝĂŶͿŵĞatë të krijuar gjatë dhe pas periudhës së ŬŽůŽŶŝnjŝŵŝƚ͘1110