Page 138 - Demo

MësimiI.13.14 Kultura dhe popullimi i hershëmRajoni i Azisë Lindore është hapësira e qytetërimeve të hershme, shoqëritë e të cilave ishin marrë që herët me bujqësi dhe blegtori. Për shkak të shtrirjes gjeografike dhe formave të relievit, vendet e këtij rajoni i kanë zhvilluar kulturat e tyre në mënyrë të pavarur nga njëri-tjetri. Gjurmë të vendbanimeve të tij më të hershme gjenden në vende të ndryshme të Kinës dhe datojnë rreth 4000 vjet pr.K. Organizimi i këtyre vendbanimeve dhe i fshatrave të vendosura përgjatë tokave pjellore të luginës së lumit Huan He (në provincën Henan) çoi në lindjen e qytetërimit kinez (qytetërimi më i lashtë), rreth 2000 vjet pr.K. POPULLIMI, KULTURA DHE ZHVILLIMI EKONOMIK NË AZINË LINDORE Diskutojmë: Kina, Japonia dhe Koreja e Jugut janë tri vende të Azisë Lindore, të cilat konkurrojnë dhe mbizotërojnë tregun botëror, sidomos për produktet dhe teknologjinë e përparuar. Bazuar në njohuritë tuaja dhe informacionet e marra nga burime të ndryshme, evidentoni disa prej produkteve të teknologjisë së lartë që prodhohen prej tyre e që tregtohen edhe në vendin tonë.Fjalë kyçe kultura dhe popullimi i hershëm veçoritë e popullimit të sotëm modeli kinez dhe japonez i zhvillimit ekonomikJAPONIPERSIKtesifon MervNanjingLEGJENDË Shtrirja më e madhe e Perandorisë Han (viti 220 ps.K) Zona nën ndikimin e Dinastisë Han Rajoni Siongnu Muri i Madh Kinez Rruga e MëndafshitNanhai(Guangzhou)Lanzhou LuojangLuojangÇang-an(Xi’an)KashgarDinastia Han, vitet 200 pr.K. - 220 ps.KDunhuangShkretëtira TaklimakanPataliputraVMONGOLIAZIINDIAZI O Q E A N I PAQËSORO Q E A N I Ë40OV140OL120OLLum IndLumi Gang100OL20OVDETI I VERDHËDETI I KINËS JUGOREDETI I VERDHËSHKRE TË TIRA E GOBITH I M A L A J EHuanhe (Lumi i Verdhë)Huang He (Lumi i Verdhë)Çang Jiang (Lumi Jangce)Çang Jiang (Lumi Jance)0 2000 kilometraDinastia Han 200 pr.KLuojangÇang-an(Xi’an)AZIO Q E A N I PAQËSORDETI I KINËS JUGOREDETI I VERDHË Huang He (Lumi i Verdhë)Çang Jiang(Lumi Jance)0 1 000 kilometraDinastia Han 200 pr.K+DUWDWUHJRQVKWULUMHQJMHRJUDILNHWÅ'LQDVWLVÅ+DQJMDWÅYLWHYHSU.SV.(QÅJDWLPL YLWLSU.SHULXGKDH'LQDVWLVÅ=KRX 3DPMHQJD0XUL.LQH]123Ky qytetërim krijoi edhe rregullat bazë të qeverisjes. Krahas tij u zhvilluan edhe qytetërime të tjera në gjithë Kinën Veriore e në atë Qendrore. Për shekuj me radhë, për shkak të zhvillimit të qytetërimeve, të udhëhequra nga dinastitë, Kina u kthye në një qendër të fuqishme ekonomike dhe tregtare. Kështu, romakët dhe grekët e njihnin Kinën si “vendin prej nga vinte mëndafshi”. Popullsia e sotme japoneze është pasardhëse e popullsisë së ardhur nga pjesa e brendshme e territoreve aziatike, nga Gadishulli Korean dhe nga ishujt e Paqësorit. 136