Page 10 - Demo

8 98.4 Chromatography 988.5 Solutions 1008.6 Solubility 1028.7 Solubility investigation 104End of unit Pyetje 106Unit 5 Shndërrimet fizike dhe kimike9.1 Physical and chemical changes 1089.2 Burning 1109.3 Reactions with acids 1129.4 Rearranging atoms 1149.5 More about conservation of mass 1169.6 Detecting chemical reactions 1189.7 Rusting 120End of unit Pyetje 122PhysicsUnit 10 Measuring motion10.1 How fast? – Measuring speed 12410.2 Speed check 12610.3 Speed calculations 12810.4 Patterns of movement 13010.5 Distance/time graphs 132End of unit Pyetje 134Unit 11 Sound11.1 Changing sounds 13611.2 Looking at vibrations 13811.3 How sound travels 14011.4 Sounds on a screen 14211.5 How we hear 144End of unit Pyetje 146Unit 12 LightReferenceMaking better measurements 176Measuring instruments 176Improving accuracy 177Anomalous results 178Understanding equations 179Fjalor i termave kyçe 181Acknowledgements 1891. Shpjegoni pse një substancë e ngurtë bymehet kur ngrohet.2. Për të treguar ndryshimin e temperaturës në një termometër, mund të përdoret një substancë e lëngët (p.sh. mërkuri). Shpjegoni:a) pse substancat në gjendje të ngurtë dhe të lëngët nuk shtypen (nuk u zvogëlohet vëllimi), nëse mbi to ushtrohet trysni;b) pse lëngjet dhe gazet mund të rrjedhin.Pyetje dhe detyra 1 Gjendjet fizike të materies1.1 Ndërtimi grimcor i materiesTeoria e ndërtimit grimcor të materiesÇdo gjë që ndodhet në natyrë, përfshirë dhe ne, quhet materie. Një nga format e materies është lënda, e cila përbëhet nga një ose më shumë substanca kimike. Substanca mund të ndodhet në gjendje të ngurtë, të lëngët ose të gaztë. Për të shpjeguar karakteristikate gjendjes së ngurtë, të lëngët apo të gaztë të një substance, shkencëtarët janë bazuar në idenë e ndërtimit të saj grimcor. Z+AZ+AZ+AZ+ASubstanca në gjendje të gaztë ka masë të caktuar. Ajo merr formën dhe vëllimin e enës ku ndodhet.Substanca në gjendje të ngurtë ka masë, formë dhe vëllim të caktuar. Ajo nuk mund të shtypet dhe as të rrjedhë.Substanca në gjendje të lëngët ka aftësi të rrjedhë, sepse shtresat e saj rrëshqasin ndaj njëra-tjetrës. Ajo ka masë e vëllim të caktuardhe merr formën e enës ku ndodhet.Që të lëvizin, grimcat kanë nevojë për energji. Sa më shumë energji të kenë, aq më shumë do të lëvizin.Gjendja e ngurtë – grimcat vendosen njëra pas tjetrës në mënyrë të rregullt. Ato tërhiqen fort midis tyre dhe bëjnë lëvizje luhatëse në vendin ku ndodhen. Gjendja e lëngët – grimcat nuk vendosen në mënyrë të rregullt, ato lëvizin lirisht duke u prekur me njëra-tjetrën. Forcat e tërheqjes ndërmjet grimcave janë më të dobëta se ato në gjendjen e ngurtë.Gjendja e gaztë – grimcat lëvizin shumë më lirshëm se në të dyja gjendjet e tjera dhe nuk qëndrojnë në prekje me njëra-tjetrën. Forcat e tërheqjes ndërmjet grimcave janë më të dobëta se ato në gjendjen e lëngët dhe akoma më të dobëta se ato në gjendjen e ngurtë.Në tri figurat e dhëna janë paraqitur gjendjet fizike të një substance. Le të shohim karakteristikat e secilës prej tyre.