Page 58 - Demo

3.11 Formulat kimike të substancave3 Elementet dhe përbërjet kimikeModelet e molekulavePër të përcaktuar nëse një substancë është përbërje kimike, mjafton të shohim grimcat përbërëse në figurat e mëposhtme. Nëse vërejmë se grimcat përbërëse të substancës janë të llojeve të ndryshme, atëherë ajo është një përbërje kimike.Oksidi i karbonit, uji dhe metani janë përbërje kimike.Oksigjeni (O2) është substancë e thjeshtë, sepse përbëhet nga atome të të njëjtit element.Formulat kimikeÇdo përbërje kimike ka një emër, për shembull klorur natriumi, dioksid karboni, metan etj. Disa përbërje përveç emrit shkencor kanë dhe emra të zakonshëm, p.sh. uji, kripa e gjellës etj. Gjithashtu, çdo përbërje kimike ka një formulë, e cila tregon numrin dhe llojin e atomeve që janë lidhur me njëri-tjetrin. Në tabelat e mëposhtme janë dhënë emrat dhe formulat e disa përbërjeve kimike.Emri i përbërjes Formula Atomet e elementeve përbërëseoksid kaliumi K2O 2 kalium lidhen me 1 oksigjenoksid kalciumi CaO 1 kalcium lidhet me 1 oksigjenoksid alumini Al2O3 2 alumin lidhen me 3 oksigjenEmri i përbërjes Formula Atomet e elementeve përbërësetrioksid squfuri SO3 1 squfur lidhet me 3 oksigjendioksid karboni CO2 1 azot lidhet me 2 oksigjendioksid azoti NO2 1 azot lidhet me 2 oksigjenKujdes: Mos ngatërroni simbolin e karbonit C me atë të kalciumit, Ca.Emri i acidit Formula Atomet e elementeve përbërëseacid sulfhidrik H2S(uj) 2 hidrogjen lidhen me 1 squfuracid klorhidrik HCl(uj) 1 hidrogjen lidhet me 1 kloracid sulfurik H2SO4 2 hidrogjen, 1 squfur, 4 oksigjen lidhen së bashkuEmri i kripës Formula Atomet e elementeve përbërësesulfur natriumi Na2S 2 natrium lidhen me 1squfurklorur natriumi NaCl 1 natrium lidhet me 1 klorsulfat natriumi Na2SO4 2 natrium, 1 squfur, 4 oksigjen, lidhen së bashkuH O H O O CHHHH molekula e dioksidit të karbonit, CO2molekula e ujit, H2O molekula e oksigjenit, O2molekula e metanit, CH4O C O2. Oksidet e jometaleve1. Oksidet e metaleve3. Acidet4. Kripërate tyre56