Page 97 - Demo
P. 97
9sVKWULPLSsUJMLWKVKsPJMHRJUDÀNL5HSXEOLNsVVs6KTLSsULVsGjatë shek. XVI-XIX, lulëzimi i artizanatit zhvilloi artin e zbukurimit të objekteve të kultit dhe të vendbanimeve. Elementet kryesore që karakterizonin banesat e ndërtuara në qytetet e kësaj periudhe ishin hajati dhe çardaku (shih figurën 3).Në vitet ‘20 dhe ‘30 të shek. XX, fizionomisë orientale të qyteteve iu shtuan ndërtime me elemente të arkitekturës evropiane (austriake e italiane). Krahas funksionit ekonomik, ato morën edhe funksion administrativ e shoqëror. Kësaj periudhe i përkasin edhe ndërtimet në qendër të Tiranës, si: godinat e ministrive, shëtitorja, ndërtesa e bashkisë (shih figurën 4) etj.Nga viti 1945 e në vazhdim, me rritjen e numrit të qendrave urbane u rrit edhe numri i banesave dhe i objekteve industriale. Banesat ishin kryesisht 4-5-katëshe, të orientuara sipas një plani të caktuar urbanistik (në blloqe pallatesh). Pas vitit ‘90, vendbanimet urbane jo vetëm që u shtuan në numër, por zgjeruan ndjeshëm përmasat e tyre. Kjo periudhë dallon për stilin e larmishëm të ndërtimeve (sidomos në qytetet e mëdha), përmirësimin dhe zgjerimin e infrastrukturës, si dhe për krijimin e shumë zonave informale. Llojet e vendbanimevePavarësisht rritjes së numrit të vendbanimeve urbane, në Shqipëri, vendbanimet rurale zënë hapësirën më të madhe. Në kuadër të ndarjes së re administrativo-territoriale të vitit 2014, ato janë pjesë territoriale që administrohen nga bashkitë përkatëse. Fshatrat dallojnë midis tyre nga aktiviteti kryesor ekonomik që zhvillohet në to dhe nga infrastruktura. Këto elemente të rëndësishme janë të lidhura në mënyrë të drejtpërdrejtë me format e relievit. Sipas lartësisë mbi nivelin e detit, fshatrat ndahen në: fushore, kodrinore dhe malore. Gjatë shek. të objekkarakishNqeesqendëNga vtë qendrbanesave dhe i0X]HX(WQRJUDÀNL ishin kryesisht 4-5-kKrujës (ndërtesë me çardak, e vitit 1764)3me rritjen e numrit he numri i Banesat sipas h). une, më të erritoriale nistrohen nga4 Godina e Bashkisë së TiranësPamje nga një fshat fushor (Perondi, Kuçovë)Pamje nga një fshat kodrinor (Fratar, Mallakastër)Pamje nga një fshat malor (Potom, Skrapar)5 6795

