Page 11 - Demo

91.2 Të mësojmë më shumë për atomet1 Vetitë e materiesNdërtimi i sistemit periodikVëreni me kujdes sistemin periodik. Ai përbëhet nga radhë horizontale që quhen perioda dhe nga kolona vertikale që quhen grupe. Gjithsej janë 7 perioda dhe 16 grupe. Grupet ndahen në 8 grupe të shoqëruara me germën A (IA... VIIIA) dhe 8 grupe të shoqëruara me germën B (IB...VIIIB). Elementet janë vendosur njëri pas tjetrit, sipas rritjes së numrit atomik Z. Duke kaluar nga e majta në të djathtë si dhe nga lart-poshtë, vihet re se numrat e masës së elementeve rriten. Metalet ndodhen në të majtë të vijës zigzage, ndërsa jometalet në të djathtë të saj. Elementet e grupit VIIIA quhen gaze të plogëta. Numri atomik Z tregon numrin rendor të elementit në sistemin periodik.• Numri atomik Z tregon numrin e protoneve, numrin e elektroneve dhe vendin e elementit në sistemin periodik.• Numri i masës A tregon sa protone + neutrone ndodhen në bërthamë.• Sistemi periodik përbëhet nga 7 perioda dhe 16 grupe.• Metalet ndodhen në të majtë të vijës zigzage, ndërsa jometalet, në të djathtë të saj.Përmbledhje 1. Sa elektrone ndodhen në atomin e natriumit?2. Sa protone ndodhen në atomin e hidrogjenit?3. Sa neutrone ndodhen në atomin e squfurit?Pyetje dhe detyraIA IIA IIIA IVA VA VIA VIIA VIIIA 1H Hidrogjen1 2He Helium43Li Litium74Be Beril9 5B Bor116C Karbon127N Azot148O Oksigjen169F Fluor1910Ne Neon2011Na Natrium23 12Mg Magnez2413Al Alumin2714Si Silic 2815P Fosfor3116S Squfur3217Cl Klor35.518Ar Argon 4019K Kalium3920Ca Kalcium 4021ScSkandium 4522Ti Titan4823V Vanad 5124Cr Krom5225Mn Mangan5526Fe Hekur5627Co Kobalt5928Ni Nikel5929Cu Bakër6430Zn Zink6531GaGalium 7032Ge Germanium7333AsArsenik 7534Se Selen7935Br Brom8036Kr Kripton 8437Rb Rubidium8538SrStroncium8839Y Itrium8940Zr Zirkon9141Nb Niob9342Mo Molibden9643Tc Teknec–44RuRuten10145Rh Rodium10346Pd Palad10647AgArgjend10848Cd Kadmium 11249I nIndium 11550Sn Kallaj 11751Sb Antimon12252TeTelur 12853I Jod 12754XeKsenon13155CsCezium13356Ba Barium13757–71Lantanoide72Hf Hafnium 17873Ta Tantal18174W W Volfram18475ReRenium18676OsOsmium19077I rIridium19278PtPlatin19579AuAr19780Hg Mërkur20181Tl Talium 20482Pb Plumb20783Bi Bismuth 20984Po Polonium –85AtAstat–86Rn Radon –87FrFrancium–88Ra Radium–89–103Aktinoide104Rf Radhërfordium –105Db Dubnium–106Sg Siborgium–107Bh Borium–108HsHasium–109MtMeitnerium–110Ds Darmstadtium–111Rg Rontgenium–112Cn Kopernikium–114Fl Flerovium–116Lv Lvermorium– Lantanoide57La Lantan 13958CeCerium14059Pr Praseodimium14160NdNeodimium 14461PmPrometeum–62SmSamarium 15063EuEuropium 15264Gd Gadolinium15765Tb Terbium15966DyDisprosium16367Ho Holmium 16568ErErbium16769Tm Tulium16970Yb Iterbium 17371Lu Lutetium175Aktinoide89AcAktin–90Th Torium23291Pa Protaktinium23192U Uran23893Np Neptun–94Pu Pluton–95AmAmerikum –96CmKurium –97BkBerkelium–98Cf Kalifornium–99Es Ajnshtajnium–100FmFermium –101Md Mendelejevium–102No Nobelium –103Lr Laurencium –Veprimtaria 1.2Të studiojmë elementet e sistemit periodik1. Gjeni 5 elemente brenda 20 elementeve të para të sistemit periodik.2. Njehsoni për secilin prej tyre numrin e elektroneve, protoneve dhe neutroneve.3. Tregoni grupin dhe periodën ku bëjnë pjesë këto elemente.