Page 29 - Demo

272.5 Përcaktimi i proceseve ekzotermike dhe endotermike• Për të përcaktuar nëse një reaksion është ekzotermik apo endotermik, mjafton të matim temperaturën në fillim dhe në fund të reaksionit.• Bazuar në proceset dhe reaksionet endotermike apo ekzotermike, mund të përgatitim sende që na nevojiten në jetën e përditshme.Përmbledhje 1. Pse pajisjet vetëngrohëse janë njëpërdorimshme?2. Përmendni një përparësi dhe një të metë të paketave ftohëse dhe të qeses me akull të paraqitur në figurë.Pyetje dhe detyra2 Ndryshimet energjetikeQese me akull, që përdoret për të ftohur zonën e ënjtur nga shembja.supëoksid kalciumiujëfletë e hollë metalikePajisja vetëngrohësetretësirë ujore e hidroksidit të kalciumitçlirohet nxehtësifleta metalike çahet për shkak të trysnisë pjesa ku ushtrohet trysni (shtypje) së ushtruarNjë proces ekzotermik në organizmin e njeriutProcesi i frymëmarrjes në organizmin e njeriut zhvillohet duke filluar nga thithja e oksigjenit deri te nxjerrja e dioksidit të karbonit. Në fakt, gjatë këtij procesi zhvillohen shumë reaksione, por ato përmblidhen në një reaksion të përgjithshëm, i cili shkruhet si më poshtë:C6H12O6 + O2 → CO2 + H2O + EnergjiKy reaksion tregon se oksigjeni ndihmon në “djegien” e glukozit, proces ky që siguron mjaft energji për organizmin.Përdorimi i reaksioneve dhe i proceseve endotermikeShpesh kur goditemi, përdorim qese me akull, e cila merr nxehtësinë nga zona e ënjtur e trupit. Ky është një proces endotermik. Zona e ënjtur ftohet dhe infektimi i saj parandalohet. Disa paketa në vend të akullit përmbajnë substanca, të cilat kur përzihen me njëra-tjetrën zhvillojnë një reaksion endotermik. Ato përbëhen nga dy dhoma (dhoma e parë mbushet me nitrat amoniumi NH4NO3, ndërsa e dyta me ujë). Nëse paketa shtypet, muri ndarës midis dy dhomave çahet dhe nitrati i amoniumit përzihet me ujin, duke u tretur në të. Procesi i tretjes në këtë rast është endotermik dhe paketa bëhet e ftohtë, pra temperatura brenda tretësirës ulet.Procesi endotermik te bimëtBimët përdorin energjinë diellore për të përgatitur ushqimin, pra ato kryejnë procesin e fotosintezës. Fotosinteza është një proces endotermik. Reaksioni i përgjithshëm i fotosintezës paraqitet si më poshtë:6CO2 + 6H2O klorofil → C6H12O6 + 6O2 energji dielloreKjo pajisje shërben për ngrohjen e ushqimit dhe siguron mbrojtjen e tij nga ndotja.