Page 32 - Demo

30 3 Aktiviteti i metaleve3.1 Reaksionet e metaleve me oksigjeninA1 Përcaktoni vendndodhjen e metaleve në sistemin periodik.A2 Nga se ndryshojnë atomet e elementeve të ndryshme? Jepni shembuj.A3 Cili nga metalet e periodës së tretë ka rreze më të madhe? Cili prej tyre është më aktiv?A4 Cili nga metalet e grupit IA e ka rrezen atomike më të madhe? Cili prej tyre është më aktiv? A ndikon madhësia e rrezes atomike në aktivitetin e metalit? Shpjegoni pse.Pyetje dhe detyraA+EVendndodhja e metaleve në sistemin periodikNë klasën e shtatë dhe të tetë, nga 118 elementet e sistemit periodik kemi mësuar vetëm për 20 elementet e para, një pjesë e të cilave shfaqin veti metalike. Në sistemin periodik, metalet ndodhen në të majtë të vijës zigzage dhe përbëjnë 75% të numrit të përgjithshëm të elementeve. Secili nga elementet e sistemit periodik ka një strukturë elektronike të veçantë të atomit. Atomet e një elementi dallohen nga atomet e një elementi tjetër prej numrit të protoneve, numrit të elektroneve dhe madhësisë së rrezes atomike.Metalet kanë disa veti fizike e kimike të ngjashme, por shkalla e shprehjes së këtyre vetive ndryshon kur kalojmë nga njëri metal në tjetrin. Le të analizojmë:a) metalet e periodës së tretë: Na, Mg dhe Al; b) metalet e grupit IA: Li, Na dhe K.Natriumi është metal shumë aktiv, i butë dhe pritet lehtë me thikë. Shpërndarja e elektroneve në atomin e tij është: 2, 8, 1.Magnezi është metal më pak aktiv se Na, por më aktiv se Al dhe më i fortë se Na. Shpërndarja e elektroneve në atomin e Mg është: 2, 8, 2.Alumini është metal edhe më pak aktiv se Na dhe Mg, por më i fortë se këta të dy. Shpërndarja e elektroneve në atomin e Al është: 2, 8, 3.Litiumi, është metal aktiv, i butë, ruhet në vajguri, pritet lehtë methikë dhe ka shkëlqimmetalik. Shpërndarja eelektroneve në atomine tij është: 2, 1.Natriumi, është metal më aktiv dhe më i butë se Li, ruhet në vajguri, pritet lehtë me thikë, ka shkëlqim metalik. Shpërndarja e elektroneve në atomine Na është: 2, 8, 1.Kaliumi, është metal më aktiv dhe më i butë se Li dhe Na, ruhetnë vajguri, pritet lehtë me thikë, ka shkëlqim metalik në sipërfaqen e prerjes. Shpërndarja e elektroneve në atomin e kaliumit është: 2, 8, 8, 1.Vetitë kimike të metaleve të grupit IAShumë metale veprojnë me oksigjenin dhe japin përbërje që quhen okside. Ky bashkëveprim nuk është i njëjtë për të gjitha metalet. Si shembull mund të merret veprimi i magnezit dhe i hekurit me oksigjenin e ajrit. Magnezi është më aktiv se hekuri, pasi ky i fundit vepron më ngadalë me oksigjenin e ajrit se magnezi (kujtoni që magnezi digjet në ajër, ndërsa hekuri ndryshket ngadalë).20 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi220NaZ=1120 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi22020 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi220MgZ=1220 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi220AlZ=13LiZ=320 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi22020 numri i protoneveshtresat elektronike (nivelet energjetike)shpërndarja e elektroneveII III IVVVI VIIGrupiIPerioda1234VIII1H13Li2fi14Be2fi25B2fi36C2fi47N2fi58O2fi69F2fi710Ne2fi82He2Ar2fi8fi818Cl2fi8fi717S2fi8fi616P2fi8fi515Si2fi8fi414Al2fi8fi313Mg2fi8fi212Na2fi8fi111K2fi8fi8fi119Ca2fi8fi8fi220KZ=19