Page 47 - Demo
P. 47
Kimia 745EKSPERTI 2Ndryshimi i ngjyrës gjatë reaksioneve kimikeReaksionet kimike gati gjithmonë përcillen me ndryshime fizike, p.sh ndryshkja e hekurit mund të vërehet përmes ndryshimit të ngjyrës (nga hiri metalike në kafe/kuqe), por te disa reaksione shpesh nuk vërehen ndryshime fizike. Një shembull i tillë është gjatë reaksionit të tretësirave acidike me baza, ku nuk vërehet ndonjë ndryshim fizik. Për këtë arsye përdoren indikatorët të cilët e ndërrojnë ngjyrën varësisht prej mjedisit. P.sh. letra e lakmuesit në mjedis acid merr ngjyrë të kuqe, ndërsa në mjedis bazik merr ngjyrë të kaltër. Për përcaktime gjatë reaksioneve kimike përdoren edhe indikatorë të tjerë siç janë: metiloranzhi, fenolftaleina, por një indikator tjetër që mund të përdoret nga ne është edhe uji i lakrës së kuqe.Eksperiment: Mjetet dhe substancat e nevojshme: Ujë lakre e kuqe (paraprakisht përgatitet nga mësimdhënësi/ja ose ndonjë nxënës. Një copë e vogël lakre vendoset në ujë të ngrohtë për rreth 15 minuta), pastrues i yndyrnave (mund të përdoret edhe soda bikarbon), gotë laboratorike.Ecuria e punës: Gota mbushet me ujë lakre deri në gjysmë. I shtohet rreth 1ml pastrues i yndyrnave (ose soda bikarbon gjysmë luge). Vëreni ndryshimet! Pyetjet të cilat duhet të përgjigjen nxënësit/et për këtë eksperiment: (a) Cila ishte substanca fillestare?(b) Çfarë veti ka substanca fillestare?(c) Çka ndodhi pas shtimit të pastruesit të yndyrnave?(d) Çfarë ngjyre ka produkti?EKSPERTI 3Formimi i gazeve gjatë reaksioneve kimikeReaksionet kimike gati gjithmonë përcillen edhe me ndryshime fizike. Gjatë reaksionit në mes acideve me metale lirohet hidrogjeni i gaztë i cili vërehet në formë të fluskave. Për të vërtetuar se gazi i liruar është hidrogjen afrohet fija e shkrepëses së ndezur mbi epruvetë ku dhe hidrogjeni do të ndizet me pëlcitje. Gjithashtu dioksidi i karbonit të gaztë lirohet gjatë reaksionit të kripërave karbonate me acide.Eksperiment: Kujdes! Ky eksperiment demonstrohet me ndihmën e mësimdhënësit/es për shkak të rrezikshmërisë së acidit.Mjetet dhe substancat e nevojshme: Acid klorhidrik i holluar, shirit magnezi (mund të përdoret edhe zink i cili mund të gjendet lehtë pasi përdoret në ullukët e shtëpive), epruvetë ose gotë.Ecuria e punës: Epruveta mbushet me acid klorhidrik rreth 1/3. Pastaj shtohet një copë rreth 1g magnez (ose zink). Vëreni ndryshimet! Pyetjet të cilat duhet të përgjigjen nxënësit/et për këtë eksperiment:(a) Cilat ishte substancat fillestare?(b) Çfarë veti kanë substancat fillestare?(c) Çka ndodhi pas shtimit të magnezit në acid?(d) Si mund ta dini se po zhvillohet reaksioni?
