Page 105 - Demo

Matematika 7103Kreu 4Në fund të kësaj teme, nxënësi/ja:- dallon numrat racionalë (pozitivë dhe negativë); - paraqet numrat racionalë në drejtëzën numerike;- përcakton vlerën absolute të numrave me shenjë;- krahason numrat racionalë;- njehson shumën, ndryshimin, prodhimin dhe herësin e numrave racionalë;- zbaton radhën e veprimeve aritmetike në shprehje numerike;- përkufizon bashkësinë e numrave racionalë si bashkësi të mbyllur ndaj mbledhjes, zbritjes,shumëzimit dhe pjesëtimit (në rastin kur pjesëtuesi nuk është zero);- njehson vlerën e shprehjeve me numra racionalë;- modelon dhe zgjidh barazi dhe jobarazi duke përdor numra racionalë.4.1. Kuptimi i numrit racional A. Kërkoni dhe zbuloniShkruani disa numra të plotë, thyesor, dhjetor ose përqindje, si: –7; 0; 3; 74 − ; 2,3; –2,3, 45%. Kërkojini shokut/shoqes tuaj t’i paraqes këta numra në trajtën e numrit thyesor na , ku a është numër i plotë, kurse n është numër natyror.B. Vrojtoni dhe mësoniThyesat, numrat dhjetorë apo përqindjet, si p.sh. 21; 35 ; 2,5; 7%, të cilat kthehen në numra thyesorë, quhen numra racional pozitiv dhe do t’i shënojmë duke u vënë shenjën (+) (plus) përpara. 21 = 21+ ; 35 = 35+ ; 2,5=+2,5; 7%=+7%. Duke vendosur para çdo thyese pozitive shenjën (-) (minus), merren thyesa që quhen numra racional negativë. Të tilla janë p.sh. 21 − ; 35 − ; –2,5; –7%. Mbani mendThyesat pozitive, thyesat negative dhe numri zero quhen numra racionalë. Bashkësia e numrave racionalë shënohet me shkronjën Q. Kështu, numri që paraqitet në trajtën na , ku a është numër i plotë, kurse n është numër natyror, quhet numër racional. I kundërti i numrit racional r është numri racional –r. (a dhe n janë numra të plotë dhe n ≠ 0Numrat racionalë