Page 114 - Demo

Libër për mësuesin/en112B. Vrojtoni dhe mësoniShembull 1Njësoni vlerën e shprehjes: 6,54 + 0,24 : (–0,8) – 2,1 · (–4,2) + 14,4 : (–1,2). Zgjidhje Kjo shprehje numerike, me numra racionalë nuk ka kllapa dhe në të figurojnë katër veprimet aritmetike. Prandaj në fillim kryejmë veprimet e shumëzimit dhe të pjesëtimit, sipas radhës që janë shkruar, dhe pastaj veprimet e mbledhjes dhe të zbritjes, sipas radhës që janë shkruar. Kemi: 6,54 + 0,24 : (–0,8)–2,1 · (–4,2) + 14,4 : (–1,2) = (kryejmë pjesëtimet dhe shumëzimin) 6,54 + (–0,3) + 8,82 + (–12) = (kryejmë mbledhjen dhe zbritjen, sipas radhës që janë shkruar) = 6,24 + 8,82 – 12 = 15,06 – 12 = 3,06. Shembull 2Njehsoni vlerën e shprehjes: b) (–2,5)·{ –2·[7,4+8,1 : (–2+ )·(–4,7)]}. Zgjidhje Në këtë shprehje numerike, me numra racionalë, figurojnë të katër veprimet aritmetike dhe kllapa të tipeve të ndryshme. Prandaj kryejmë në fillim veprimet brenda kllapave, sipas radhës së përparësisë (të vogla, të mesme, gjarpërore rrumbullake, katrore, gjarpërushe); më pas kryejmë veprimet e shumëzimit dhe pjesëtimit. Pastaj kryejmë veprimet e mbledhjes dhe të zbritjes, sipas radhës që janë shkruar. Në shprehje ka numra thyesorë dhe numra dhjetorë. Në rastin kur numrat thyesor kthehen në numra dhjetorë të fundmë, e kthejmë shprehjen në shprehje me numra dhjetorë dhe më pas vazhdojmë veprimet. Kemi: (–2,5)·{10,4 – 2·[7,4+8,1 : (–2+1,1)· (–4,7)] = =(–2,5)·{10,4 – 2·[7,4+8,1 : (–0,9)·(–4,7)]}= =–2,5·{10,4 – 2·[7,4+(–9)·(–4,7)]}= =–2,5·{10,4 – 2·[7,4+42,3]}= =–2,5·[10,4 – 2·49,7]= =–2,5 · (10,4 – 99,4)= –2,5 · (–89) = +222,5. Shembulli 3 + 0,3 4 – ( 0,6 – ) = (kryejmë shumëzimin)= + 1,2 – ( 0,6 – ) = (kthejmë në numra thyesorë)= = (kthejmë në thyesa me emërues të njëjtë, pasi thyesa nuk kthehet në numër