Page 112 - Demo

3.21 Muzika vokale profesioniste shqiptareD%u00ebgjoni K%u00ebng%u00ebn e k%u00ebnduar nga Tefta Tashko Ko%u00e7o: %u201cKur m%u00eb vjen burri nga stani%u201d,si dhe k%u00ebng%u00ebt:%u201cAsaman o tr%u00ebndafili i %u00e7el%u00ebs%u201d%u201cKur per%u00ebndon dielli%u201dDiskutoni: K%u00ebto k%u00ebng%u00eb jan%u00eb k%u00ebng%u00eb popullore, popullore t%u00eb p%u00ebrpunuara, t%u00eb lehta apo operistike? Kujtoni filmin shqiptar %u201cKoncert n%u00eb fund t%u00eb vitit %u201836%u201d. Pse ky film %u00ebsht%u00eb sa komik aq edhe tragjik? A dini t%u00eb k%u00ebndoni ndonj%u00eb k%u00ebng%u00eb t%u00eb tij? Pse k%u00ebnga pati r%u00ebnd%u00ebsi n%u00eb at%u00eb periudh%u00eb? Diskutoni dhe k%u00ebndoni s%u00eb bashku.Muzika vokale shqiptare nisi t%u00eb zhvillohej n%u00eb vitet %u201930 t%u00eb shekullit XX. K%u00ebng%u00ebtar%u00ebt, t%u00eb cil%u00ebt hodh%u00ebn themelet e muzik%u00ebs vokale profesioniste shqiptare pas shkollimit t%u00eb tyre n%u00eb vende t%u00eb ndryshme, si: Itali, Rumani, Franc%u00eb, Austri etj. ishin Tefta Tashko Ko%u00e7o, Mihal Ciko, Marie Kraja, Kristaq Antoniu, Jorgjie Truja etj. Fillimet e tyre koncertore i pat%u00ebn n%u00eb qytete t%u00eb ndryshme t%u00eb Shqip%u00ebris%u00eb, ku k%u00ebnduan k%u00ebng%u00eb t%u00eb p%u00ebrpunuara popullore shqiptare, por edhe pjes%u00eb nga opera t%u00eb ndryshme bot%u00ebrore.Pas luft%u00ebs s%u00eb dyt%u00eb bot%u00ebrore n%u00eb Shqip%u00ebri filluan ndryshimet n%u00eb fush%u00ebn ekonomike, kulturore dhe arsimore, gj%u00eb e cila %u00e7oi n%u00eb krijimin e institucioneve t%u00eb para kulturore dhe artistike. N%u00eb vitin 1946 u hap Liceu Artistik n%u00eb Tiran%u00eb, n%u00eb vitin 1950 u krijua Teatri i Oper%u00ebs dhe Baletit (TOB), n%u00eb t%u00eb cilin u vun%u00eb n%u00eb sken%u00eb nj%u00eb num%u00ebr i madh veprash muzikore vokale dhe opera.Edhe krijimtaria e muzik%u00ebs vokale profesionale shqiptare i nisi hapat e par%u00eb nga gjinit%u00eb m%u00eb t%u00eb vogla p%u00ebr t%u00eb mb%u00ebrritur n%u00eb maj%u00ebn e zhvillimit t%u00eb saj, oper%u00ebs. K%u00ebshtu, nj%u00eb vend t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb zuri krijimi i k%u00ebng%u00ebs, romanc%u00ebs, kantat%u00ebs dhe oratorios.Kjo sh%u00ebnon edhe fillimet e krijimtaris%u00eb n%u00eb gjini t%u00eb m%u00ebdha n%u00eb muzik%u00ebn profesioniste vokale shqiptare dhe kompozitor%u00ebt e par%u00eb shqiptar%u00eb.P%u00ebr shkak t%u00eb politik%u00ebs dhe t%u00eb ideologjis%u00eb s%u00eb koh%u00ebs, k%u00ebto vepra trajtonin tema historike ose aktuale q%u00eb kishin karakter madh%u00ebshtor apo heroik. T%u00eb till%u00eb kemi kantat%u00ebn %u201cAtdheu%u201d t%u00eb kompozitorit Gaqo Avrazi; poem%u00ebn muzikore %u201cP%u00ebrse mendohen k%u00ebto male%u201d t%u00eb kompozitorit Tish Daija; kantat%u00ebn %u201cP%u00ebr komisarin%u201d t%u00eb kompozitorit Feim Ibrahimi etj. Oratorio, si%u00e7 e dim%u00eb, %u00ebsht%u00eb gjini vokale simfonike, e cila ka numra muzikor%u00eb, por pa veprime skenike. Edhe kjo gjini, e cila ishte e detyruar q%u00eb n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb t%u00eb kishte p%u00ebrmbajtje dhe frym%u00eb t%u00eb politizuar, u mb%u00ebshtet te k%u00ebnga me motive shqiptare, si p%u00ebr shembull oratorio %u201cK%u00ebnga e maleve%u201d e kompozitorit Tonin Harapi etj.Fig. 1 Tefta Tashko Ko%u00e7oFig. 2 Marie KrajaFig. 3 Jorgjie Truja110