Page 65 - Demo

Mesjeta e lul%u00ebzuar dallon p%u00ebr zhvillimin e m%u00ebtejsh%u00ebm t%u00eb k%u00ebng%u00ebve gregoriane, si dhe p%u00ebr fillimin e form%u00ebs s%u00eb polifonis%u00eb. Muzika n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb, ve%u00e7 t%u00eb tjerash, lidhet edhe me kalimin nga jeta e fshatit n%u00eb at%u00eb t%u00eb qytetit, zhvillimin e industris%u00eb, universitetet, lul%u00ebzimin e shkenc%u00ebs, kryq%u00ebzatat etj. N%u00eb k%u00ebt%u00eb koh%u00eb u hap%u00ebn shkollat e para, t%u00eb cilat e zhvilluan edhe me polifonin%u00eb, si dhe u p%u00ebrhap muzika laike, e cila luhej dhe k%u00ebndohej n%u00eb sheshe, pallate ose k%u00ebshtjella. Qendrat e m%u00ebdha italiane t%u00eb kultur%u00ebs muzikore, si: Milano, Venecia, Modena, Padova etj. ishin vendet ku luhej kjo muzik%u00eb, e cila ndahej n%u00eb kishtare dhe laike.Muzika kishtare luhej n%u00ebp%u00ebr kisha dhe vazhdoi t%u00eb mbizot%u00ebroj%u00eb si n%u00eb shekullin XII, ashtu edhe gjat%u00eb shekullit XIV.Muzika laike luhej n%u00ebp%u00ebr oborre, k%u00ebshtjella ose pallate, vende ku flitej dhe zhvillohej jeta politike dhe ekonomike e vendit. Atje paraqiteshin muzikant%u00eb t%u00eb rinj nga vende t%u00eb ndryshme.Polifonia, dukuria m%u00eb origjinale e mesjet%u00ebs, %u00ebsht%u00eb t%u00eb k%u00ebnduarit nj%u00ebkoh%u00ebsisht me dy ose m%u00eb shum%u00eb z%u00ebra. Kjo fjal%u00eb vjen nga greqishtja, q%u00eb do t%u00eb thot%u00eb poli (shum%u00eb) + foni (z%u00ebra). Shum%u00ebz%u00ebr%u00ebshi sh%u00ebnoi fillimin e zhvillimit t%u00eb polifonis%u00eb si form%u00eb muzikore vokale. N%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb lindi forma e par%u00eb polifonike q%u00eb u quajt organum, ku n%u00eb fillim k%u00ebndohej me dy z%u00ebra dhe m%u00eb pas me tri dhe kat%u00ebr z%u00ebra. Sistemi muzikor kaloi nga sistemi neuma n%u00eb at%u00eb t%u00eb quajtur tetragram (shenjat e notave kishin form%u00eb katrore).Fig. 1 Fran%u00e7esko Asizi q%u00eb lutet dhe ushqen zogjt%u00ebFig. 2Kisha \(Mesjeta e hershme)Muzika n%u00eb mesjet%u00ebn e lul%u00ebzuar (shekulli XI-XV)3.4Fig. 3Kisha e Orvietos, Itali(Mesjeta e lul%u00ebzuar)Fragment muzikor nga \Diskutoni: P%u00ebrshkruani z%u00ebrat vokal%u00eb q%u00eb d%u00ebgjoni. Flisni p%u00ebr instrumentet muzikore dhe llojin e muzik%u00ebs me nj%u00eb ose shum%u00eb z%u00ebra.D%u00ebgjoni 63