Page 104 - Demo

Muzika shqiptare n%u00eb periudh%u00ebn e rilindjes komb%u00ebtare3.17D%u00ebgjoni %u201cO trima luft%u00ebtar%u00eb%u201d e k%u00ebnduar nga grup %u201cLira%u201d %u201cN%u00eb nj%u00eb flamur t%u00eb pandar%u00eb%u201d e k%u00ebnduar nga k%u00ebng%u00ebtar%u00ebt: K. Tusha, S. Kolonja, E. Arifi, I. Shaqiri, N. Nikprelaj).Diskutoni: Kujt i referohen tekstet e tyre? Si ndryshon gjuha muzikore e secil%u00ebs k%u00ebng%u00eb nga nj%u00ebra-tjetra? A kan%u00eb struktur%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00eb k%u00ebto k%u00ebng%u00eb?Fig. 1 Shkodra 1900N%u00eb Shqip%u00ebri, periudha q%u00eb p%u00ebrfshin shekullin XIX dhe dhjet%u00ebvje%u00e7arin e par%u00eb t%u00eb shekullit XX u quajt Rilindje Komb%u00ebtare. N%u00eb k%u00ebt%u00eb koh%u00eb lufta dhe p%u00ebrpjekjet p%u00ebr pavar%u00ebsi u shoq%u00ebruan me zgjimin e nd%u00ebrgjegjes komb%u00ebtare, %u00e7ka u shpreh me veprimtarit%u00eb e patriot%u00ebve, hapjen e shkollave t%u00eb para shqipe, zhvillimin dhe l%u00ebvrimin e let%u00ebrsis%u00eb artistike, artit figurativ dhe teatrit. Paralel me k%u00ebt%u00eb proces nis n%u00eb Shqip%u00ebri shfaqja e formave t%u00eb para artistike, si: aktivitete dhe krijime t%u00eb mb%u00ebshtetura n%u00eb shembujt e tradit%u00ebs evropiane.Kjo periudh%u00eb shfaq shenjat e nj%u00eb zhvillimi t%u00eb pavarur si nga kultura muzikore, ashtu dhe nga p%u00ebrkat%u00ebsia fetare.Procesi krijues muzikor n%u00eb ndryshim nga vendet evropiane pati nj%u00eb form%u00eb fillestare, sepse muzika shqiptare n%u00eb k%u00ebt%u00eb periudh%u00eb nuk kishte asnj%u00eb tradit%u00eb t%u00eb saj%u00ebn. Ai nisi n%u00eb Shkod%u00ebr, e m%u00eb pas vijoi dhe n%u00eb Kor%u00e7%u00eb. N%u00eb periudh%u00ebn e Rilindjes komb%u00ebtare, n%u00eb p%u00ebrputhje me traditat ekzistuese dhe me format e ndikimeve t%u00eb jashtme, k%u00ebto qytete formojn%u00eb dy drejtimet baz%u00eb, me t%u00eb cilat muzika jon%u00eb do t%u00eb paraqitej e formuar me instrumente e formacione orkestrale. N%u00eb vitin 1887 n%u00eb Shkod%u00ebr formohet orkestra e par%u00eb frymore, fillimisht e drejtuar nga muzikanti Xhiovane Kanale (Giovane Chanale) e m%u00eb pas nga muzikanti Lec Kurti. Krijimi i saj pati si q%u00ebllim fillestar ekzekutimin e himneve dhe t%u00eb marsheve patriotike. Me kalimin e koh%u00ebs ajo ekzekutoi nj%u00eb repertor t%u00eb larmish%u00ebm q%u00eb nga k%u00ebnga popullore e huazuar prej muzik%u00ebs bot%u00ebrore dhe deri te krijimet origjinale shqiptare. N%u00ebn shembullin e Shkodr%u00ebs krijohen orkestra t%u00eb tilla dhe n%u00eb shum%u00eb qytete t%u00eb tjera si: Kor%u00e7%u00eb, Durr%u00ebs, Elbasan etj. Instrumentist%u00ebt e k%u00ebtyre orkestrave ishin amator%u00eb, sepse n%u00eb Shqip%u00ebri ende mungonte sistemi i edukimit muzikor, i cili u zhvillua vet%u00ebm mbas shekullit XIX. Edhe pse n%u00eb Shkod%u00ebr u zhvilluan m%u00ebsime e kurse t%u00eb ve%u00e7anta muzikore, n%u00eb normalen e Elbasanit muzika u trajtua si 102