Page 102 - Demo

3.16 Muzika shqiptare n%u00eb lasht%u00ebsi dhe mesjet%u00ebD%u00ebgjoni %u201cTe Deum Laudamos%u201d, Niket Dardani himni %u201cDies Irae%u201d i k%u00ebnduar n%u00eb stilin gregorian.Diskutoni: B%u00ebni krahasimin midis dy himneve q%u00eb d%u00ebgjuat duke u p%u00ebrqendruar n%u00eb llojin e interpretimit, l%u00ebvizjen e melodis%u00eb dhe emocionet q%u00eb ju krijojn%u00eb.Muzika shqiptare, e krahasuar me at%u00eb t%u00eb %u00e7far%u00ebdo vendi tjet%u00ebr evropian, ka nj%u00eb zhvillim jolinear. Studiuesit kan%u00eb b%u00ebr%u00eb %u00e7%u2019%u00ebsht%u00eb e mundur q%u00eb ta zbardhin rrug%u00ebtimin e muzik%u00ebs shqiptare, duke u p%u00ebrpjekur q%u00eb ta b%u00ebjn%u00eb t%u00eb flas%u00eb edhe %u201ckoh%u00ebn memece%u201d t%u00eb saj. Edhe pse arti qytetar i vendbanimeve ilire, ekziston si pasqyrim i nj%u00eb shoq%u00ebrie historike-kulturore, arti muzikorishte n%u00eb kufirin e nj%u00eb gjuhe universale, nga e cila v%u00ebshtir%u00eb se identifikohet di%u00e7ka, sidomos p%u00ebr shkak t%u00eb munges%u00ebs s%u00eb dokumenteve t%u00eb drejtp%u00ebrdrejta.Nga antikiteti deri n%u00eb shek. XV nuk mund t%u00eb flasim me siguri p%u00ebr muzik%u00ebn ton%u00eb. Kjo %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga periudhat m%u00eb t%u00eb err%u00ebta, jo vet%u00ebmp%u00ebr sa u p%u00ebrket t%u00eb dh%u00ebnave mbi zhvillimet muzikore, por dhe m%u00eb tej. Kuptohet q%u00eb k%u00ebt%u00eb munges%u00eb informacioni e ndri%u00e7ojn%u00eb veprat e muzikore t%u00eb muzikant%u00ebve me origjin%u00eb shqiptare Niket Dardani (shek. IV) dhe Jan Kukuzeli (shek. XII) q%u00eb t%u00eb dy prift%u00ebrinj, nj%u00ebri katolik dhe tjetri ortodoks. Muzika p%u00ebr nj%u00eb koh%u00eb shum%u00eb t%u00eb gjat%u00eb, u lidh ngusht%u00eb me institucionet e kultit fetar, vend i p%u00ebrbashk%u00ebt ky prej nga mor%u00ebn rrug%u00eb edhe veprat e para t%u00eb let%u00ebrsis%u00eb son%u00eb. Muzikanti shqiptar Niket Dardani, i njohur ndryshe si Niketa i Remesin%u00ebs, u lind rreth vitit 340 e.r, n%u00eb Ramesian t%u00eb Dardanis%u00eb. Niket Dardani nga t%u00eb dh%u00ebnat njihet si personalitet poliedrik, teolog, vjersh%u00ebtor e muzikant.Nd%u00ebr veprat e tij m%u00eb t%u00eb njohura %u00ebsht%u00eb himni %u201cTe Deum Laudamos%u201d i p%u00ebrhapur n%u00eb Evrop%u00eb m%u00eb 525 e.s, vep%u00ebr mbi t%u00eb cil%u00ebn jan%u00eb mb%u00ebshtetur dhe jan%u00eb frym%u00ebzuar mjaft kompozitor%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj t%u00eb till%u00eb, si: Zh. B. Lyli, F. Hendel, J. S. Bah, V. A. Moxart, F. Shubert, XH. Verdi, Mahler etj. Fig. 1 Amfiteatri antik i Butrintit100