Page 72 - Demo

njihet si nj%u00eb nga kompozitor%u00ebt q%u00eb pati meritat m%u00eb t%u00eb m%u00ebdha gjat%u00eb k%u00ebsaj periudhe.Gjat%u00eb shekullit XVI, Venecia dhe Firence ishin qendrat kryesore t%u00eb veprimtaris%u00eb muzikore dhe dy shkollat e tyre muzikore kontribuan m%u00eb tej p%u00ebr zhvillimin e muzik%u00ebs. Shkolla romane, ishte shkoll%u00eb polifonike me qend%u00ebr n%u00eb Rom%u00eb. P%u00ebrfaq%u00ebsuesi kryesor i saj ishte Xhovani Pierluixhi Palestrina (Giovani Pierluigi Palestrina) (1525-1594), veprat e t%u00eb cilit d%u00ebshmojn%u00eb p%u00ebr nivelin q%u00eb arriti muzika gjat%u00eb Rilindjes. Krijimtaria muzikore n%u00eb Rom%u00eb gjat%u00eb k%u00ebsaj periudhe kishte karakter fetar dhe kishte lidhje me muzik%u00ebn kishtare t%u00eb mesjet%u00ebs, nd%u00ebrsa veprat vokale k%u00ebndoheshin a cappella. Ai punoi shum%u00eb p%u00ebr korin a cappella (k%u00ebndim pa shoq%u00ebrim instrumental) dhe u shqua p%u00ebr krijimin e muzik%u00ebs kishtare. P%u00ebr mjaft studiues, muzika e tij qe nj%u00eb model i qart%u00ebsis%u00eb dhe i ekuilibrit dhe veprat e tij u b%u00ebn%u00eb pik%u00ebnisje p%u00ebr t%u00eb ilustruar k%u00ebndv%u00ebshtrimet e tyre muzikore.Fig. 5 Xhovani PalestrinaFig. 8 Muzikant%u00eb t%u00eb madrigalitFig. 6 Xhovani Gabrieli Fig. 7 Andrea GabrieliPalestrina ishte mjaft i kujdessh%u00ebm n%u00eb krijimet e tij, t%u00eb cilat i p%u00ebrshtaste p%u00ebr vokalet e k%u00ebng%u00ebtar%u00ebve. Ai trajtonte me kujdes si kombinimet e z%u00ebrave t%u00eb ul%u00ebt dhe t%u00eb lart%u00eb, ashtu edhe kombinimet e instrumenteve. N%u00eb krijimin e muzik%u00ebs vokale Palestrina gjithashtu renditet nd%u00ebr kompozitor%u00ebt m%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj. Shkolla veneciane, i p%u00ebrpunoi m%u00eb tej metodat dhe shkrimin muzikor. Nd%u00ebr kompozitor%u00ebt m%u00eb t%u00eb njohur t%u00eb k%u00ebsaj shkolle ishin Andrea Gabrieli dhe nipi i tij Xhovani Gabrieli. K%u00ebta kompozitor%u00eb p%u00ebr her%u00eb t%u00eb par%u00eb u dhan%u00eb krijimeve t%u00eb tyre nj%u00eb ting%u00ebllim t%u00eb ri, pasi n%u00eb to p%u00ebrve%u00e7 organos p%u00ebrfshin%u00eb edhe instrumente t%u00eb tjera, si: violin%u00ebn, flautin, trombonin etj.Madrigali %u00ebsht%u00eb nj%u00eb lloj i ri muzikor polifonik me dy-tre z%u00ebra, q%u00eb p%u00ebrb%u00ebhet nga dy strofa dhe nj%u00eb refren, dhe ka subjekt mitologjik ose humoristik. Kjo form%u00eb muzikore mori nj%u00eb zhvillim t%u00eb madh n%u00eb shekullin XVI, sidomos n%u00eb Franc%u00eb, dhe ndryshonte nga madrigali i shekullit XIV. Gjat%u00eb k%u00ebtij shekulli madrigali filloi t%u00eb k%u00ebndohej nga 3, 4 deri n%u00eb 6 z%u00ebra. Tekstet e tyre u mor%u00ebn nga poet%u00ebt e Rilindjes dhe kishin nj%u00eb gjuh%u00eb t%u00eb pasur poetike. Madrigali u b%u00eb lloji muzikor m%u00eb i p%u00eblqyer n%u00eb qytetet italiane t%u00eb k%u00ebsaj periudhe ku u p%u00ebrqendrua v%u00ebmendja m%u00eb e madhe e kompozitor%u00ebve t%u00eb Rilindjes, si: Palestrina, Gabrieli, Laso etj.Tematika 3 - Historia muzika dhe shoq%u00ebria70