Page 96 - Demo

portofoli i pun%u00ebsKlod Debysi (1862-1918) konsiderohet si nj%u00eb nga kompozitor%u00ebt m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm t%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb impresionizmit. Lindi n%u00eb nj%u00eb qytet t%u00eb vog%u00ebl af%u00ebr Parisit. Talenti i tij doli n%u00eb pah n%u00eb mosh%u00ebn 10-vje%u00e7are, koh%u00eb n%u00eb t%u00eb cil%u00ebn ai filloi Konservatorin e Parisit. Megjith%u00ebse gjat%u00eb k%u00ebsaj periudhe ai studioi me kompozitor%u00eb t%u00eb ndrysh%u00ebm t%u00eb koh%u00ebs, ishte shum%u00eb pak entuziast ndaj m%u00ebsimeve metodike tradicionale q%u00eb po merrte. Suksesi i tij i par%u00eb vjen m%u00eb 1894, koh%u00eb n%u00eb t%u00eb cil%u00ebn ai krijoi gjuh%u00ebn dhe stilin e tij muzikor. Debysi do t%u00eb t%u00ebrhiqte v%u00ebmendjen e d%u00ebgjuesve me stilin e leht%u00eb, plot ngjyra e faktura ritmike, t%u00eb pap%u00ebrdorura deri n%u00eb at%u00eb koh%u00eb. Muzika e tij %u00ebsht%u00eb e lir%u00eb dhe %u00ebnd%u00ebrruese. Teksa teknika e tij ndryshon, strukturat dhe format klasike humbasin r%u00ebnd%u00ebsin%u00eb e tyre. Harmonia tradicionale b%u00ebhet m%u00eb e lir%u00eb, p%u00ebrsa i p%u00ebrket funksioneve tonale. Poema simfonike %u201cPrelud n%u00eb pasditen e nj%u00eb faune%u201d sh%u00ebnon fillimin e %u201cmuzik%u00ebs moderne%u201d dhe p%u00ebrmbysjen vendimtare t%u00eb shekullit t%u00eb XIX. Me veprat e tij, si poema simfonike %u201cDeti%u201d, pjes%u00ebt p%u00ebr piano %u201cPreludet%u201d, %u201cSuita bergamaske%u201d dhe opera %u201cPeleas dhe Melisande%u201d Debysi krijoi sfondin e nj%u00eb muzike me p%u00ebrmbajtje t%u00eb qart%u00eb e mbres%u00ebl%u00ebn%u00ebse.Ekspresionizmi %u00ebsht%u00eb nj%u00eb drejtim estetik q%u00eb u vu re n%u00eb artin e piktur%u00ebs n%u00eb fundin e shek. XIX (Van Gog). Q%u00ebllimi kryesor i krijuesit ishte shprehja e theksuar e trondit%u00ebse e bot%u00ebs s%u00eb brendshme. Nga pik%u00ebpamja stilistike ekspresionizmi ishte m%u00eb shum%u00eb nj%u00eb gjendje shpirt%u00ebrore, sesa nj%u00eb form%u00eb arti. Nga pik%u00ebpamja estetike, ai qe nj%u00eb reagim kund%u00ebr impresionizmit, qe nj%u00eb rebelim kund%u00ebr shoq%u00ebris%u00eb s%u00eb pashpirt t%u00eb epok%u00ebs s%u00eb industrializimit, qe nj%u00eb manifestim p%u00ebr nj%u00eb shoq%u00ebri t%u00eb re. N%u00eb muzik%u00eb ky em%u00ebrtim lidhet me muzik%u00ebn atonale (pa qend%u00ebr tonale) me karakter ekspresiv. Krijuesi dhe p%u00ebrfaq%u00ebsuesi m%u00eb i madh i ekspresionizmit muzikor ka qen%u00eb vjenezi Arnold Sh%u00ebnberg (Arnold Schoenberg) (1874-1951).Neoklasicizmi %u00ebsht%u00eb nj%u00eb term i p%u00ebrdorur p%u00ebr rrym%u00ebn stilistike muzikore q%u00eb u zhvillua n%u00eb shek. XX (pas Luft%u00ebs s%u00eb Par%u00eb Bot%u00ebrore). Ndryshe nga ekspresionizmi, ai p%u00ebrfaq%u00ebson nj%u00eb drejtim artistik n%u00eb kund%u00ebrv%u00ebnie t%u00eb hapur me estetik%u00ebn romantike. Kompozitor%u00eb t%u00eb neoklasicizmit i shkruan veprat e tyre duke u bazuar n%u00eb stile dhe forma, t%u00eb shekujve XVII dhe XVIII. Nd%u00ebr kompozitor%u00ebt q%u00eb zbatuan k%u00ebt%u00eb rrym%u00eb jan%u00eb: Zh. Sibelius, Prokofiev, R. Shtraus, Stravinskij etj.Fig. 3 Klod DebysiFig. 4 Arnold Sh%u00ebnbergP%u00ebrdorni njohurit%u00eb tuajaD%u00ebgjoni poem%u00ebn simfonike %u201cFinlandia%u201d, Op.26 t%u00eb kompozitorit Zhon Sibelius (Jean Sibelius).Krijoni nj%u00eb ese me tem%u00eb: %u201cUn%u00eb kam lindur i lir%u00eb dhe i till%u00eb do t%u00eb vdes%u201d.______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Tematika 3 - Historia muzika dhe shoq%u00ebria94