Page 83 - Demo

P%u00ebrfaq%u00ebsuesit m%u00eb t%u00eb shquar t%u00eb klasicizmit jan%u00eb ata kompozitor%u00eb q%u00eb mbajt%u00ebn gjith%u00eb pesh%u00ebn e ndryshimeve e t%u00eb zhvillimeve progresive t%u00eb epok%u00ebs s%u00eb tyre, si dhe kompozitor%u00ebt e m%u00ebdhenj t%u00eb shkoll%u00ebs vjeneze: Franc Jozef Hajden (Frantz Joseph Haydn), Volfgang Amadeus Moxart (Wolfgang Amadeus Mozart) dhe Ludvig van Bethoven (Ludwig van Beethoven). Franc Jozef Hajden (1732%u20131809)Hajden u lind n%u00eb Rorau t%u00eb Austris%u00eb. N%u00eb mosh%u00ebn 8-vje%u00e7are u transferua n%u00eb Vjen%u00eb ku filloi t%u00eb k%u00ebndonte n%u00eb korin e Katedrales s%u00eb Sh%u00ebn Stefanos. Atje ai u formua profesionalisht, studioi muzik%u00eb, kanto, violin%u00eb, klavi%u00e7embal dhe kompozicion. Q%u00eb nga viti 1761 e m%u00eb pas ai punoi p%u00ebr rreth 30 vjet si drejtues orkestre dhe kompozitor n%u00eb oborrin e princit Esterhazi. Pas vdekjes s%u00eb princit shkoi n%u00eb Lond%u00ebr, ku ia doli t%u00eb b%u00ebj%u00eb jet%u00ebn e nj%u00eb muzikanti t%u00eb pavarur. Kjo ishte periudha kur ai kompozoi 12 simfonit%u00eb e tij, q%u00eb u quajt%u00ebn simfonit%u00eb londineze. Me to simfonia klasike (vep%u00ebr ciklike me kat%u00ebr koh%u00eb t%u00eb renditura n%u00eb kontrast dinamik me nj%u00ebra-tjetr%u00ebn) konsolidohet si form%u00eb e si gjini. Me dh%u00ebnien e titullit t%u00eb lart%u00eb %u201cDoktor i muzik%u00ebs%u201d nga Universiteti i Oksfordit, Hajdeni kompozoi simfonin%u00eb n%u00eb Sol maxhor, e cila u quajt edhe %u201cSimfonia e Oksfordit%u201d. Hajdeni krijoi mbi 100 simfoni dhe %u00ebsht%u00eb quajtur babai i simfonis%u00eb dhe i muzik%u00ebs instrumentale. Volfang Amadeus Moxart (1759-1791)Moxarti %u00ebsht%u00eb gjeniu m%u00eb i madh q%u00eb muzika ka njohur deri m%u00eb sot dhe arti i tij %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga majat m%u00eb t%u00eb larta t%u00eb kultur%u00ebs s%u00eb muzik%u00ebs bot%u00ebrore. K%u00ebt%u00eb e d%u00ebshmojn%u00eb shum%u00eb mir%u00eb 626 kompozimet q%u00eb formojn%u00eb nj%u00eb katalog, n%u00eb t%u00eb cilin bukuria dhe p%u00ebrsosm%u00ebria pasqyrojn%u00eb karakteristikat kryesore t%u00eb muzik%u00ebs. Krijimtaria e tij shpreh idet%u00eb p%u00ebrparimtare t%u00eb periudh%u00ebs dhe p%u00ebrcjell besim, drit%u00eb dhe drejt%u00ebsi. N%u00eb muzik%u00ebn e k%u00ebtij kompozitorit t%u00eb madh austriak, mbizot%u00ebron nj%u00eb lirik%u00eb e qart%u00eb, tone t%u00eb g%u00ebzuara dhe optimiste, por nj%u00ebkoh%u00ebsisht gjenden jo pak faqe t%u00eb mbushura me frik%u00eb, l%u00ebkundje shpirt%u00ebrore dhe dramatiz%u00ebm. Moxarti ka shkruar p%u00ebr t%u00eb gjitha format dhe gjinit%u00eb muzikore dhe, n%u00eb t%u00eb gjitha k%u00ebto gjini t%u00eb ndryshme, u paraqit si nj%u00eb reformator guximtar, duke pasuruar p%u00ebrmbajtjen e tyre dhe duke rip%u00ebrt%u00ebrir%u00eb mjetet shpreh%u00ebse t%u00eb k%u00ebtij arti. Nd%u00ebrtimi klasik, shprehja e qart%u00eb, bukuria dhe kombinimi me p%u00ebrmbajtje t%u00eb thell%u00eb p%u00ebrcaktojn%u00eb vlerat ideore-artistike t%u00eb muzik%u00ebs s%u00eb tij.N%u00eb muzik%u00ebn skenike, nj%u00eb v%u00ebmendje t%u00eb ve%u00e7ant%u00eb Moxarti i kushtoi oper%u00ebs, t%u00eb cil%u00ebn e l%u00ebvroi n%u00eb t%u00eb gjitha llojet e saj. Krijimtaria operistike i solli atij sukses t%u00eb madh. Udh%u00ebtimet e shpeshta q%u00eb b%u00ebri n%u00eb vende t%u00eb ndryshme t%u00eb Evrop%u00ebs i mund%u00ebsuan njohjen nga af%u00ebr t%u00eb kultur%u00ebs artistike bashk%u00ebkohore, si: oratoriot e Hendelit, operat e Glukut, sukseset e oper%u00ebs italiane, polifonin%u00eb gjermane etj. Fig. 1 Franc Jozef HajdenFig. 2 Volfang Amadeus MoxartKompozitor%u00ebt gjat%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb klasicizmit, F. J. Hajden, V. A. Moxart, L. V. Bethoven3.1081