Page 78 - Demo

Oratorio ishte nj%u00eb tjet%u00ebr form%u00eb muzikore q%u00eb u zhvillua n%u00eb Rom%u00eb gjat%u00eb k%u00ebsaj periudhe. Ajo %u00ebsht%u00eb e ngjashme me oper%u00ebn, nj%u00eb form%u00eb muzikore dramatike q%u00eb d%u00ebgjohej kryesisht n%u00eb kish%u00eb dhe me tekst n%u00eb gjuh%u00ebn latine. Ndryshe nga opera, oratorio bazohej n%u00eb nj%u00eb subjekt kishtar dhe nuk shfaqte nevoj%u00ebn e nj%u00eb skenografie dhe t%u00eb kostumeve. Nj%u00eb prej kompozitor%u00ebve t%u00eb k%u00ebsaj gjinie ishte Xhakomo Karisimi (Giacomo Carissimi) (1605-1674) q%u00eb u pasua m%u00eb von%u00eb nga kompozitor%u00ebt Bah dheHendel, t%u00eb cil%u00ebt hodh%u00ebn bazat e oratorios si gjini dhe e p%u00ebrsos%u00ebn at%u00eb.Johan Sebastian Bah (1685-1750) u lind n%u00eb qytetin gjerman t%u00eb Ajzenahut, n%u00eb nj%u00eb familje me tradita shum%u00eb t%u00eb forta muzikore. Veprimtarin%u00eb muzikore e nisi si violinist n%u00eb oborrin e duk%u00ebs s%u00eb Vajmarit, ku edhe shkroi disa vepra t%u00eb ndikuara nga muzika italiane. M%u00eb pas shkoi n%u00eb Koten, ku edhe gjeti mikpritjen e princit Leopold t%u00eb Anhaltit. Ai q%u00ebndroi gjat%u00eb n%u00eb Lajpcig dhe punoi si udh%u00ebheq%u00ebs kori i shkoll%u00ebs kishtare, mbik%u00ebqyr%u00ebs i korit dhe i orkestr%u00ebs s%u00eb shkoll%u00ebs s%u00eb Sh%u00ebn Tomasos. Pa u larguar kurr%u00eb nga kultura gjermane, Bahu punoi dhe krijoi shum%u00eb vepra madh%u00ebshtore, por q%u00eb nuk e g%u00ebzuan suksesin e merituar dhe nuk i dhan%u00eb atij fam%u00eb sa ishte gjall%u00eb. Kantatat, oratoriot, meshat dhe lloje t%u00eb tjera t%u00eb muzik%u00ebs s%u00eb Bahut, b%u00ebn%u00eb q%u00eb ai t%u00eb njihej si kompozitor fetar, nd%u00ebrsa koncertet branderburgeze jan%u00eb d%u00ebshmi e qart%u00eb e lidhjes q%u00eb ai i b%u00ebri koncertit solo, koncerto grosso dhe koncertit p%u00ebr instrument dhe orkest%u00ebr. Bahu zbuloi m%u00ebnyrat e zhvillimit dhe t%u00eb p%u00ebrpunimit t%u00eb temave polifonike. Polifonia b%u00ebn pjes%u00eb n%u00eb %u00e7do vep%u00ebr t%u00eb tij, qoft%u00eb vokale, qoft%u00eb instrumentale dhe kjo %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga mjesht%u00ebrit%u00eb e tij muzikore kompozicionale.Me fug%u00ebn, lloji m%u00eb i madh i muzik%u00ebs polifonike, Bahu arriti kulmin e krijimtaris%u00eb s%u00eb tij dhe paralajm%u00ebroi lindjen e simfonis%u00eb n%u00eb shekullin XVIII. Bahu %u00ebsht%u00eb nj%u00eb nga figurat m%u00eb t%u00eb shquara t%u00eb muzik%u00ebs, sepse arriti t%u00eb bashkonte me mjesht%u00ebri t%u00eb ren%u00eb e t%u00eb vjetr%u00ebn dhe t%u00eb b%u00ebhej paraprij%u00ebs p%u00ebr zhvillimet e m%u00ebvonshme.Kompozitor%u00ebt gjat%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb barokut, J. S. Bah dhe Zh. F. Hendel3.8Fig. 1 Xhakomo KarisimiFig. 2 Xhorxh Frederik HendelFig. 3 Johan Sebastian Bah%u201cTokata dhe fuga n%u00eb D minor%u201d, J. S. Bah.Diskutoni: Si e p%u00ebrjetoni ju k%u00ebt%u00eb pjes%u00eb muzikore? A ju ngjason tingulli i saj me tingullin e pianos s%u00eb dit%u00ebve t%u00eb sotme? N%u00eb k%u00ebt%u00eb muzik%u00eb ju b%u00ebn p%u00ebrshtypje:%u2022 p%u00ebrdorimi i dinamikave forte-piano;%u2022 timbri i instrumentit;%u2022 ting%u00ebllimi i shpejt%u00eb i tingujve q%u00eb d%u00ebgjohen lart dhe zbresin menj%u00ebher%u00eb posht%u00eb.D%u00ebgjoni 76